Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Steinar Inga Kolbeins, frá Ungum NEI-sinnum í síðdegisútvarpinu um hvað fælist í aðildarferli Íslands að Evrópusambandinu. Steinar sagði ferlið skýrt þar sem fjölmörg ríki hefðu áður gengið í gegnum það. Að hans sögn yrði ekki samið um stýrivexti, evru, íbúðabyggingar eða húsnæðismál heldur snerist ferlið um að aðlaga íslenskt regluverk að einsleitnimarkmiðum ESB. Hann sagði þróun sambandsins jafnframt hafa verið í átt að auknu miðlægu valdi en ekki því að færa vald aftur til aðildarríkjanna. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Aðildarferlið sé þekkt
Steinar sagði ekki þurfa að velkjast lengi í vafa um hvernig aðildarferlið færi fram. Ísland yrði ekki fyrsta ríkið til að sækja um aðild að Evrópusambandinu og hægt væri að skoða ferli og samninga ríkja sem þegar hefðu farið þessa leið.
Hann sagði ferlið ganga út á aðlögun að einsleitnimarkmiðum sambandsins. Í því ferli gætu komið upp álitamál og samið yrði um einstök atriði en grundvallaratriðið væri að íslenskt regluverk yrði aðlagað regluverki ESB.
Ekki samið um stýrivexti, evru eða húsnæði
Steinar tengdi þetta við þann málflutning sem hann hafði áður gagnrýnt um efnahagsleg áhrif ESB-aðildar fyrir ungt fólk. Hann sagði að í aðildarferlinu yrði ekki samið um stýrivexti, evru, byggingu íbúðarblokka eða húsnæðismál.
Þessi atriði væru því ekki það sem biði Íslands við samningaborðið. Samningarnir snerust að hans sögn að meginstefnu til um hvernig íslenskt regluverk yrði aðlagað að regluverki sambandsins.
Lissabon-sáttmálinn breytti sambandinu
Arnþrúður benti á að mikið hefði breyst innan Evrópusambandsins frá því að EES-samningurinn var gerður og nefndi sérstaklega Lissabon-sáttmálann sem tók gildi 1. desember 2009, eftir að Ísland sótti um aðild að ESB.
Steinar tók undir að nauðsynlegt væri að horfa til þróunar sambandsins. Hann sagði hana hafa verið í átt að því að þjappa valdi meira saman og veita framkvæmdastjórn ESB aukin völd. Hann benti á að framkvæmdastjórnin væri ekki skipuð beint kjörnum fulltrúum.
Vald ekki fært aftur til aðildarríkjanna
Steinar sagði þróun ESB ekki hafa verið þá að sambandið tæki fyrst við valdi frá aðildarríkjunum og skilaði því síðan aftur. Þróunin hefði að hans mati verið í gagnstæða átt.
Arnþrúður tengdi þetta við einsleitni laga og reglna innan sambandsins. Markmiðið væri að sömu reglur giltu innan aðildarríkjanna og Steinar tók undir að þetta væri grundvallaratriði í uppbyggingu ESB.
Varanleg undanþága í sjávarútvegi óraunhæf
Steinar tók sjávarútveg sem dæmi um hvað einsleitnin þýddi fyrir mögulegar sérlausnir Íslands. Hann sagði ekki ganga upp að Ísland yrði aðildarríki en fengi varanlega undanþágu frá regluverki ESB í sjávarútvegsmálum.
Hann nefndi Hollendinga sérstaklega og sagði önnur aðildarríki geta spurt hvers vegna Ísland ætti að fá slíka sérstöðu sem þau nytu ekki sjálf. Ef sambandið byggði upp varanlegar sérlausnir fyrir hvert ríki væri grafið undan því einsleitnimarkmiði sem samstarfið byggði á.
Steinar sagði þetta vera hluta af þeim fórnarkostnaði sem þyrfti að ræða þegar ESB-aðild væri metin. Að hans mati ætti unga kynslóðin frekar að fá að taka ábyrgð á íslensku samfélagi og móta framtíð þess sjálf en að framselja fullveldi og ákvörðunarvald í mikilvægum málaflokkum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.