Pétur Gunnlaugsson ræddi við Harald Ólafsson, formann Heimssýnar og prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands og Ernu Bjarnadóttur, hagfræðing í síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu í dag, um hvað tæki við ef já yrði niðurstaðan í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Erna sagði fyrri aðildarviðræður hafa staðið í rúm 2 ár án þess að erfiðustu málaflokkarnir væru komnir til eiginlegra viðræðna. Haraldur taldi nýtt ferli geta siglt í strand og sjávarútvegsmálin gætu reynst þar sérstaklega erfið. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Gamla umsóknin er áfram grundvöllurinn
Pétur spurði hvað gerðist ef já yrði ofan á og aðildarviðræður hæfust að nýju. Hann velti meðal annars fyrir sér hvort hægt væri að stöðva ferlið síðar ef í ljós kæmi að ekki næðist viðunandi niðurstaða.
Umsókn Íslands um aðild frá 2009 væri enn til staðar að sögn Ernu og spurningin í þjóðaratkvæðagreiðslunni snerist um að halda viðræðunum áfram. Hún benti jafnframt á að samningsrammi hefði verið samþykktur áður en fyrra ferlið hófst og þar væru ákveðnar forsendur lagðar fyrir viðræðurnar.
Erfiðustu málin voru enn eftir
Fyrri viðræðurnar hófust árið 2010 og stóðu í rúm 2 ár. Erna benti á að þrátt fyrir þann tíma hefði ekki verið byrjað að ræða erfiðustu málaflokkana þegar ferlið stöðvaðist.
Hún sagði hugtakið samningaviðræður geta gefið ranga mynd af ferlinu. Þetta væru ekki samningar milli 2 jafnstæðra aðila sem settust niður og semdu frá grunni um skilmála. Hún vildi frekar lýsa ferlinu sem samræmismati, þar sem metið væri hvernig Ísland samræmdist regluverki Evrópusambandsins.
Sjávarútvegskaflinn gæti stöðvað ferlið
Haraldur tók undir að nýjar viðræður gætu siglt í strand en taldi erfitt að segja fyrir um nákvæmlega hvernig það myndi gerast. Svigrúm samningamanna væri takmarkað þar sem niðurstaðan þyrfti að rúmast innan regluverks sambandsins og hljóta nauðsynlegt samþykki aðildarríkjanna.
Sjávarútvegurinn gæti orðið einn erfiðasti ásteytingarsteinninn. Haraldur taldi langsótt að Ísland fengi varanlega undanþágu frá sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB. Sjávarútvegsmál væru meðal þeirra málaflokka þar sem sambandið færi með víðtækt vald og því væri ekki einfalt fyrir samningamenn að semja Ísland undan þeim reglum.
Pétur vakti athygli á þeirri fullyrðingu sem haldið hefur verið fram að sérstaða Íslands, smæð landsins og mikilvægi sjávarútvegs gæti skapað svigrúm í samningum. Haraldur taldi þau rök ekki sannfærandi og varaði við því að skapa væntingar um að sambandið myndi gera sérstakar undantekningar fyrir Ísland.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.