Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Nönnu Margréti Gunnlaugsdóttur, þingmann Miðflokksins í síðdegisútvarpinu um eðli aðildarviðræðna við Evrópusambandið og hvað fælist í ferlinu fyrir Ísland. Nanna tók undir að viðræðurnar væru ekki hefðbundnar samningaviðræður milli 2 jafnstæðra aðila heldur snerust þær að stórum hluta um aðlögun umsóknarríkisins að regluverki ESB. Hún taldi jafnframt litlar líkur á varanlegum undanþágum fyrir Ísland í mikilvægum málaflokkum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Aðlögun frekar en hefðbundnar samningaviðræður
Arnþrúður vísaði til umfjöllunar lögfræðinga um eðli aðildarviðræðna og þess að hugtakið samningaviðræður gæti gefið ranga mynd af ferlinu. Umsóknarríkið væri fyrst og fremst að undirbúa sig undir að taka upp regluverk sambandsins.
Nanna tók undir þetta og sagði mikilvægt að gera greinarmun á því hvað væri raunverulega til samninga og hvað lægi þegar fyrir. Aðildarferlið skiptist í fyrirfram ákveðna kafla sem sýndu hvaða málaflokka þyrfti að aðlaga að regluverki ESB.
Stjórnsýslan undirbúin fyrir aðild
Aðlögunin takmarkaðist ekki við það hvort einstakar ESB-reglur yrðu teknar upp á meðan viðræður stæðu yfir. Nanna lagði áherslu á að undirbúningurinn næði einnig til stjórnsýslunnar og stofnana sem þyrftu að geta framfylgt regluverki sambandsins ef til aðildar kæmi.
Í því fælist meðal annars uppbygging stofnana, fjölgun starfsfólks og kostnaður við að gera íslenska stjórnsýslu tilbúna fyrir aðild. ESB veitti jafnframt fjármuni til slíks undirbúnings í umsóknarríkjum.
Varanlegar undanþágur fátíðar
Mögulegar undanþágur skipuðu stóran sess í umræðunni. Nanna taldi óraunhæft að ganga út frá því að Ísland gæti farið inn í aðildarferlið og fengið varanlegar undanþágur frá þeim þáttum regluverksins sem hentuðu landinu illa.
Hún benti á að lítið væri um varanlegar undanþágur innan sambandsins. Algengara væri að ríki fengju aðlögunartíma til að innleiða tilteknar reglur en að þau væru undanþegin þeim til frambúðar.
Sjávarútvegurinn gæti orðið erfiðasta málið
Sjávarútvegurinn var nefndur sem sérstaklega mikilvægt dæmi fyrir Ísland. Nanna sagði að ef ætlunin væri að tryggja Íslandi varanlega sérstöðu í sjávarútvegsmálum þyrfti slíkt að njóta samþykkis allra 27 aðildarríkja ESB.
Hún benti á að Holland og fleiri ríki hefðu lýst þeirri afstöðu að þau vildu ekki samþykkja fyrir Ísland undanþágur sem þau nytu ekki sjálf. Því væri ekki hægt að ganga út frá því fyrirfram að Ísland fengi varanlega undanþágu á þessu sviði.
Aðildarskilmálarnir liggi að stórum hluta fyrir
Nanna taldi þess vegna villandi að tala um að fara fyrst í viðræður til að sjá hvað kæmi út úr þeim eins og meginefni aðildarinnar væri enn óþekkt. Uppbygging sambandsins, regluverkið og kaflarnir sem umsóknarríki þyrftu að vinna sig í gegnum lægju þegar fyrir.
Svigrúmið snerist því að verulegu leyti um hvernig og á hve löngum tíma Ísland myndi laga sig að regluverkinu og hvaða tímabundnu lausnir væri hægt að semja um á leiðinni.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.