Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra, hefur lagt fram til umsagnar frumvarp sem felur í sér umfangsmiklar breytingar á lögum um mannvirki. Meðal helstu breytinga er að afnema lögbundnar kröfur um byggingarstjóra og starfsábyrgðartryggingu, skipta mannvirkjum í þrjá áhættuflokka og færa hluta byggingareftirlits til Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar, HMS. Jafnframt er lagt til að íbúðarhúsnæði í tilteknum áhættuflokki sæti sérstöku eftirliti einu ári og fimm árum eftir öryggisúttekt til að greina byggingargalla. Þetta segir í tilkynningu frá Félags- og húsnæðismálaráðuneytinu.
Frumvarpið er hluti af víðtækari breytingum stjórnvalda á regluverki húsnæðisuppbyggingar. Markmiðið er að einfalda stjórnsýslu, stytta ferla og skýra ábyrgð þeirra sem koma að byggingarframkvæmdum án þess að draga úr kröfum um gæði og öryggi mannvirkja.
Kröfur um byggingarstjóra felldar niður
Ein veigamesta breytingin í frumvarpinu er að fella brott lögbundna kröfu um að byggingarstjóri komi að framkvæmdum.
Jafnframt er lagt til að afnema kröfu um lögbundna starfsábyrgðartryggingu.
Í stað núverandi fyrirkomulags verður ábyrgð þeirra sem koma að byggingarframkvæmdum skýrð nánar, þar á meðal ábyrgð verkeigenda, hönnuða og iðnmeistara.
Breytingunum er ætlað að einfalda skipulag framkvæmda og gera ábyrgðarskiptingu skýrari.
Mannvirkjum skipt í þrjá áhættuflokka
Samkvæmt frumvarpinu verður mannvirkjum skipt í þrjá áhættuflokka og mun umfang leyfisveitinga og eftirlits ráðast af því í hvaða flokk mannvirki fellur.
Mannvirki í áhættuflokki A verða undanþegin byggingarleyfi en áfram skráningarskyld.
Mannvirki í áhættuflokki B verða byggingarleyfisskyld og háð innra eftirliti hönnuða og iðnmeistara.
Mannvirki í áhættuflokki C verða bæði byggingarleyfisskyld og háð innra og ytra eftirliti.
Með þessari breytingu er ætlunin að beina eftirliti sérstaklega að þeim framkvæmdum þar sem áhættan er mest, en einfalda ferla við minni og áhættuminni framkvæmdir.
Nánari skilgreining áhættuflokkanna verður ákveðin í reglugerð.
HMS fær aukna ábyrgð á byggingareftirliti
Frumvarpið gerir ráð fyrir að HMS taki við ábyrgð á áhættumiðuðu ytra eftirliti með mannvirkjum í áhættuflokki C fram að öryggisúttekt.
Stofnuninni verður jafnframt heimilt að fela sjálfstæðum skoðunarstofum að annast eftirlitið, að því tilskildu að þær uppfylli sérstakar kröfur um óhæði, hæfni og gæðastjórnun.
Byggingarfulltrúar sveitarfélaga munu áfram sjá um útgáfu byggingarleyfa og lokaúttektir.
Þeir munu einnig annast eftirlit frá öryggisúttekt til lokaúttektar og hafa eftirlit með mannvirkjum sem þegar hafa verið byggð.
Íbúðarhúsnæði skoðað aftur eftir eitt ár og fimm ár
Til að draga úr byggingargöllum og styrkja stöðu kaupenda og íbúa er lagt til að tekið verði upp sérstakt notkunareftirlit með íbúðarhúsnæði í áhættuflokki C.
Samkvæmt frumvarpinu á slíkt eftirlit að fara fram einu ári eftir öryggisúttekt og síðan aftur fimm árum eftir úttektina.
Markmiðið er að greina tímanlega galla og frávik í mikilvægum byggingarhlutum og tæknikerfum húsnæðisins.
Með þessu vilja stjórnvöld koma í veg fyrir að gallar sem koma fram eftir að húsnæði er tekið í notkun leiði til umfangsmikils tjóns.
Breytingunum er jafnframt ætlað að auka öryggi þeirra sem kaupa, leigja eða búa í íbúðarhúsnæði.
Rafræn mannvirkjaskrá á að halda utan um gögn
Í frumvarpinu er einnig lagt til að umsóknir, byggingarleyfi og gögn um eftirlit með mannvirkjum verði varðveitt í rafrænni mannvirkjaskrá HMS.
Með því verður upplýsingum um byggingarframkvæmdir og eftirlit safnað á einn stað.
Markmiðið er að bæta yfirsýn yfir mannvirki, einfalda upplýsingamiðlun og stuðla að skilvirkari stjórnsýslu.
Ráðherra boðar kerfisbreytingar sem beðið hefur verið eftir árum saman
Ragnar Þór Ingólfsson segir að breytingarnar séu hluti af umfangsmikilli endurskoðun á regluverki sem hafi lengi verið of flókið og tímafrekt.
„Saman miða öll þessi verkefni að því að einfalda og stytta ferla, allt frá skipulagi til byggingar og eftirlits með mannvirkjum. Þetta er kerfisbreyting sem beðið hefur verið eftir svo árum skiptir,“ segir Ragnar Þór.
Hann leggur áherslu á að breytingunum sé ekki ætlað að draga úr gæðum eða öryggi bygginga.
„Við erum ekki að minnka kröfurnar eða draga úr gæðum mannvirkja heldur taka til í regluverki sem hefur verið of flókið og þungt í vöfum og láta það virka,“ segir ráðherrann.
Samhliða frumvarpinu um mannvirki hefur ráðherra einnig birt til umsagnar frumvarp um breytingar á skipulagslögum.
Þá er endurskoðuð byggingarreglugerð í opnu umsagnarferli hjá HMS.
Þessum breytingum er ætlað að stytta ferlið frá skipulagi lands til byggingar og eftirlits með fullbúnum mannvirkjum.
Frumvarpið um breytingar á lögum um mannvirki er nú til umsagnar í samráðsgátt stjórnvalda og er frestur til að skila umsögnum til 3. nóvember.