Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Jón Pétur Zimsen, þingmann Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi skólastjóra í síðdegisútvarpinu, um áhrif Evrópusambandsins á menntamál. Jón Pétur sagði ESB ekki ákveða námsefni eða skipulag skólastarfs í aðildarríkjunum en áhrif sambandsins kæmu þess í stað í gegnum menntastefnu, ramma og hugmyndir um hvernig kennsla ætti að vera uppbyggð. Þar hefði ESB ásamt OECD meðal annars stuðlað að því að áherslan færðist frá þekkingu yfir í hæfni. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Áhrif án beinnar stjórnunar
Arnþrúður spurði hvaða reglur ESB setti um skólamál og hvort sambandið tæki til dæmis ákvarðanir um samræmingu námsefnis. Jón Pétur sagði svo ekki vera. Aðildarríkin hefðu mikið sjálfdæmi og ESB gæfi fyrst og fremst út ramma og leiðbeiningar.
Áhrifin væru því ekki fólgin í því að sambandið segði skólum hvaða námsefni ætti að nota eða hvaða einkunnakvarða þeir ættu að taka upp. Þau kæmu frekar fram í þeirri stefnu og þeim hugmyndum sem mótuðu þróun menntakerfa í Evrópu.
Jón Pétur nefndi þar sérstaklega breytinguna frá áherslu á að nemendur öðluðust ákveðna þekkingu yfir í víðara hæfnihugtak. Hann sagði ESB ásamt OECD hafa komið þeirri nálgun inn í menntasamfélagið um alla Evrópu og áhrif OECD næðu jafnframt út fyrir álfuna.
Frá þekkingu yfir í hæfni
Jón Pétur gerði greinarmun á því að kenna nemendum ákveðna þekkingu og þeirri stefnu þar sem hæfni væri sett í forgrunn. Í fyrra kerfinu væri skýrar afmarkað hvað nemandi ætti að þekkja og kunna en hæfnihugtakið væri mun víðara og að hans mati óræðara.
Þetta hefði áhrif á hvernig námskrár og markmið skólastarfs væru hugsuð án þess að ESB þyrfti að setja fyrirmæli um einstakar námsgreinar. Þannig gætu sameiginlegar hugmyndir um menntastefnu breiðst út milli ríkja þótt hvert þeirra héldi formlegri stjórn á eigin skólakerfi.
ESB tryggir hvorki góðan námsárangur né breytta stefnu
Jón Pétur lagði jafnframt áherslu á að ekki væri hægt að kenna ESB sem slíku um stöðu einstakra skólakerfa. Ríkin hefðu nýtt sjálfdæmi sitt með ólíkum hætti og námsárangur væri mjög mismunandi milli þeirra.
Sum ESB-ríki hefðu staðið sig mjög vel en önnur mun verr. Aðild að sambandinu tryggði því hvorki góðan námsárangur né kæmi í veg fyrir að einstök ríki breyttu um stefnu.
Ísland hefði með sama hætti svigrúm til að ákveða hvernig skólakerfið væri byggt upp. Jón Pétur sagði því mikilvægt að greina á milli beinnar stjórnunar ESB á menntamálum, sem væri takmörkuð, og þeirra áhrifa sem sambandið hefði með stefnumótun og hugmyndum sem síðan rötuðu inn í menntakerfi ríkjanna.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.