Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Nönnu Margréti Gunnlaugsdóttur, þingmann Miðflokksins í síðdegisútvarpinu um fullveldi Íslands og áhrif ESB-aðildar á ákvörðunarvald þjóðarinnar. Nanna sagði að með aðild myndi Ísland framselja vald á ákveðnum sviðum til stofnana Evrópusambandsins. Þar nefndi hún löggjafarvald, dómsvald og framkvæmdavald auk sjálfstæðrar utanríkisstefnu. Hún taldi því ákvörðunarvald Íslands skerðast þótt landið fengi aðkomu að ákvarðanatöku innan sambandsins. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hluti æðsta valds færist til ESB
Nanna lagði áherslu á að ESB-aðild snerist ekki eingöngu um efnahagslegt samstarf. Með aðild samþykkti Ísland að yfirþjóðlegar stofnanir færu með vald á þeim sviðum sem féllu undir sameiginlegt regluverk sambandsins.
Afstaða hennar byggðist meðal annars á því að hún vildi ekki gefa eftir æðsta vald Íslands á sviði löggjafarvalds, framkvæmdavalds og dómsvalds. Sjálfstæði Íslands til að móta eigin utanríkisstefnu skipti hana einnig máli.
„Sæti við borðið“ tryggir ekki sjálfstætt ákvörðunarvald
Mikið hefur verið gert úr því í ESB-umræðunni að Ísland fengi sæti við borðið og þar með meiri áhrif á ákvarðanir sem snerta landið. Nanna taldi þá framsetningu ekki gefa fullnægjandi mynd af breytingunni sem yrði á stöðu Íslands.
Hún benti á að Ísland tæki þegar þátt í evrópsku samstarfi en hefði ákveðið svigrúm gagnvart regluverki ESB í gegnum EES-samninginn. Mörg hundruð ESB-gerðir hefðu ekki verið innleiddar hér og sumar þeirra væru meira en 20 ára gamlar. Með fullri aðild yrði Ísland hins vegar bundið af sameiginlegri ákvarðanatöku sambandsins á þeim sviðum sem heyrðu undir hana.
Lissabon-sáttmálinn breytti ákvörðunartöku ESB
Arnþrúður vakti athygli á að Evrópusambandið hefði breyst frá því að Ísland lagði fram aðildarumsókn árið 2009. Lissabon-sáttmálinn sem tók gildi 1. desember sama ár og hafði meðal annars áhrif á hvernig ákvarðanir væru teknar innan sambandsins.
Hún benti sérstaklega á aukið vægi meirihlutaákvarðana á ákveðnum sviðum. Stóru og fjölmennu ríkin réðu því sem þeir vildu og Íslendingar væru fámenn þjóð sem hefði lítið vægi í atkvæðagreiðslu þar sem meirihlutinn réði úrslitum.
Smæð Íslands takmarkar vægi þess
Vægi Íslands innan stofnana ESB kom einnig til umræðu. Nanna taldi ekki hægt að leggja að jöfnu áhrif tæplega 400.000 manna ríkis og fjölmennustu ríkja sambandsins þótt Ísland fengi fulltrúa við ákvarðanatökuna.
Kjarni málsins væri því að hennar mati munurinn á því að hafa áhrif á sameiginlega ákvörðun og að hafa sjálfstætt vald til að taka ákvörðunina. Ísland gæti tekið þátt í mótun ákvarðana innan ESB en yrði jafnframt bundið af niðurstöðunni þegar sameiginlegt vald sambandsins ætti við.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.