Aldrei meiri velsæld en fleiri kvarta undan andlegri vanlíðan

Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Óttar Guðmundsson, geðlækni, í síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu, um geðheilbrigði Íslendinga og aukna ásókn í geðheilbrigðisþjónustu. Óttar sagði þjóðina aldrei hafa búið við betri lífskjör en á sama tíma lýstu margir kvíða og vanlíðan. Hann velti því upp hvort eðlilegir erfiðleikar lífsins væru í auknum mæli skilgreindir sem geðræn vandamál. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.

Vanlíðan þrátt fyrir betri lífskjör

Óttar sagði Íslendinga lifa lengur og njóta betri heilsu og lífskjara en fyrri kynslóðir. Því mætti búast við að fólk væri almennt hamingjusamara en engu að síður lýstu margir kvíða og andlegri vanlíðan.

Hann sagði erfitt að skýra hvers vegna svo margir upplifðu vanlíðan við þessar aðstæður. Hann velti því meðal annars upp hvort leiði og óánægja með daglegt líf gætu stundum verið skilgreind sem þunglyndi eða kvíði.

Óttar sagðist ekki vera sannfærður um að geðheilsa þjóðarinnar hefði versnað verulega. Hugsanlega hefði fremur orðið breyting á því hvernig fólk lýsti líðan sinni og leitaði skýringa á henni.

Eðlilegir erfiðleikar skilgreindir sem geðræn vandamál

Óttar taldi að mörkin milli eðlilegra viðbragða við erfiðleikum og geðrænna vandamála hefðu breyst mikið á undanförnum áratugum.

Hann rifjaði upp fyrstu geðlækna Íslands, Helga Tómasson og Þórð Sveinsson og velti því upp hvernig þeir myndu líta á þau vandamál sem fólk leitaði nú með til geðheilbrigðisþjónustunnar.

Að hans mati hefðu ýmis viðbrögð sem nú væru talin kalla á meðferð áður verið álitin eðlilegur hluti lífsins. Hann nefndi sérstaklega áföll og erfiða lífsreynslu sem fólk þyrfti að læra að takast á við.

Arnþrúður velti því einnig upp hvort fólk væri í auknum mæli ofgreint og eðlilegum erfiðleikum gefið meira vægi en áður.

Mikil ásókn í geðlyf og meðferðarúrræði

Óttar sagði notkun geðlyfja mikla á Íslandi og nefndi sérstaklega róandi lyf og aðra lyfjameðferð við andlegri vanlíðan.

Hann taldi aukna lyfjanotkun tengjast þeirri tilhneigingu að fólk leitaði skjótra lausna á erfiðleikum sínum. Hann spurði hvort alltaf væri nauðsynlegt að bregðast við óljósri vanlíðan með læknisfræðilegri meðferð.

Hann benti jafnframt á að mikil ásókn væri í geðheilbrigðisþjónustu og sagði þar unnið mikilvægt starf fyrir þá sem þyrftu á aðstoð að halda.

Breyttar væntingar til lífsins og geðheilbrigðis

Óttar sagði samfélagið hafa tekið miklum breytingum og væntingar fólks til eigin líðanar væru hugsanlega aðrar en áður.

Hann velti því upp hvort fólk ætti erfiðara með að sætta sig við leiða, vonbrigði og önnur óþægindi sem fylgdu daglegu lífi. Slík reynsla gæti orðið tilefni til að leita eftir greiningu eða meðferð þótt ekki væri endilega um geðsjúkdóm að ræða.

Hann sagði geðlækningar hafa breyst mjög á starfsævi sinni, bæði hvað varðaði skilgreiningar á vandamálum og þær væntingar sem fólk gerði til meðferðar.

Óttar taldi því ástæðu til að skoða hvort aukin ásókn í geðheilbrigðisþjónustu endurspeglaði raunverulega versnandi geðheilsu eða breytta afstöðu samfélagsins til vanlíðanar og erfiðleika lífsins.

Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.

Deila þessari frétt á samfélagsmiðla

Deila