Pétur Gunnlaugsson ræddi við Frosta Sigurjónsson, rekstrarhagfræðing og fyrrverandi alþingismann, í síðdegisútvarpinu í dag, um fyrirhugaða rannsókn Rastar í Hvalfirði þar sem átta tonnum af vítissóda á að blanda í yfirborðssjó. Frosti gagnrýndi verkefnið harðlega og sagði algjörlega glórulaust að setja efnið í hafið þegar óvissa væri um bæði árangur og áhrif á lífríkið. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Óvissa um áhrifin á lífríkið
Frosti velti fyrir sér á hvaða lagagrunni væri heimilt að setja efnið út í ómengaðan sjó við Ísland með jafn óljóst markmið. Tilraunin á að kanna hvort aukin basavirkni geti aukið upptöku sjávar á koltvísýringi.
Hann benti á að vítissódinn væri þyngri en sjór og gæti sokkið niður og haft áhrif á botndýr. Hann nefndi einnig laxastofna sem nota þefskynið til að rata aftur í árnar og spurði hvort breytingar á umhverfinu í firðinum gætu haft áhrif á laxagöngur.
Frosti lagði jafnframt áherslu á að framleiðsla vítissóda væri mjög orkufrek. Betra væri að nýta orkuna beint til að draga úr losun annars staðar en að framleiða efnið og dæla því síðan í sjó í von um aukna kolefnisbindingu.
Running Tide var ekki tilraun heldur viðskipti
Pétur rifjaði upp Running Tide-verkefnið þar sem um 20.000 tonn af viðarkurli voru sett í sjó. Hann spurði hvaða lærdóm stjórnvöld ættu að draga af því áður en nýtt verkefni færi af stað.
Frosti hafnaði því að hægt væri að kalla 20.000 tonna framkvæmd tilraun. Nokkur hundruð kíló gætu hugsanlega talist tilraun en þegar magnið væri komið í tugþúsundir tonna og fyrirtæki væru að selja kolefnisbindingareiningar væri um viðskipti að ræða.
Hann sagði sömu grundvallarspurningu eiga við um vítissódann: Er verið að fara yfir lækinn til að sækja vatn? Ef markmiðið væri að minnka losun koltvísýrings væri hægt að nota orkuna sem færi í framleiðslu vítissódans með öruggari og skilvirkari hætti.
Eftirlit og ábyrgð undir smásjánni
Pétur spurði einnig hvernig tryggja ætti að rannsóknir væru vandaðar, eftirlit óháð og ábyrgðin skýr. Hann benti á að Running Tide hefði haldið áfram starfsemi þrátt fyrir gagnrýni á aðferðina og eftirlitið.
Frosti sagði stjórnvöld ekki eiga að veita leyfi fyrir verkefnum af þessu tagi nema þörfin væri mjög vel rökstudd. Hann sagði jafnframt persónuleg tengsl við stjórnvöld geta skipt máli á Íslandi og velti fyrir sér hvort það gæti skýrt hvers vegna verkefni af þessu tagi fengju frekar brautargengi hér en annars staðar.
Pétur spurði enn fremur hvers vegna ekki hefði verið gert heildaruppgjör á Running Tide á Íslandi, þar á meðal um fjármögnun, styrki, keyptar kolefniseiningar og mældar niðurstöður.
Frosti sagði óvissuna um nýja verkefnið svo mikla að mögulega yrði aldrei hægt að sýna fram á skýra niðurstöðu. Koltvísýringur í yfirborðssjó breytist með sjávarföllum, árstíðum og öðrum aðstæðum og því gætu mælingarnar sjálfar orðið mjög óvissar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.