Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Kristinn Sigurjónsson, rafmagns- og efnaverkfræðing í síðdegisútvarpinu um gjaldskrár orkufyrirtækja og áhrif eignarhalds þeirra á raforkuverð. Í viðtalinu sagði Kristinn aðspurður að auknar arðgreiðslur til eigenda orkufyrirtækja væru ein af ástæðum þess að raforkuverð hefði hækkað á undanförnum árum og kostnaðurinn félli að lokum á heimili og fyrirtæki. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Eigendur hafa hvata til að hækka gjaldskrár
Þegar umræðan beindist að því hvers vegna raforkukostnaður hefði hækkað spurði Arnþrúður meðal annars um eigendur orkufyrirtækjanna. Kristinn svaraði því til að þegar sveitarfélög eða aðrir eigendur gerðu ríkar arðsemiskröfur til fyrirtækjanna gæti myndast hvati til að hækka gjaldskrár í stað þess að halda þeim sem lægstum.
Hann nefndi sérstaklega Orkuveitu Reykjavíkur og benti á að eigendur fyrirtækisins hefðu á undanförnum árum fengið verulegar arðgreiðslur. Að hans mati væri því eðlilegt að skoða hvort slík arðsemi hefði áhrif á verðlagningu raforku og dreifingar.
Gjaldskrár geti orðið óbein tekjuöflun
Sagði Kristinn að almenningur sæi gjarnan aðeins heildarupphæðina sem dregin væri af bankareikningi en hefði síður yfirsýn yfir hvernig rafmagnsreikningurinn væri samsettur. Hann taldi að skortur á gagnsæi gerði neytendum erfiðara fyrir að átta sig á því hvernig gjaldskrár þróuðust og hvað lægi að baki hækkunum.
Að hans mati gæti sú þróun leitt til þess að orkufyrirtæki yrðu í auknum mæli notuð sem tekjulind fyrir eigendur sína, án þess að breytingarnar kæmu fram sem hefðbundnar skattahækkanir.
Áhrifin ná út í allt hagkerfið
Kristinn sagði að þegar raforkukostnaður fyrirtækja hækkaði skilaði það sér smám saman út í verðið á vörum og þjónustu. Þannig hefðu hækkanirnar ekki aðeins áhrif á rafmagnsreikninga heimila heldur einnig á rekstrarkostnað atvinnulífsins, verðbólgu og lífskjör.
Hann taldi að ef stjórnvöld vildu forðast beinar skattahækkanir en sæktu auknar tekjur með hærri gjaldskrám opinberra orkufyrirtækja gæti það haft sambærileg áhrif á fjárhag almennings.
Eftirlit með gjaldskrám þyrfti að vera virkara
Arnþrúður spurði hver tæki ákvörðun á gjaldskrám orkufyrirtækja og hvernig eftirliti með verðskrám og ákvörðunum væri háttað. Kristinn sagði stjórnir fyrirtækjanna taka ákvarðanir um gjaldskrár en benti á að þegar um opinber orkufyrirtæki væri að ræða væru stjórnirnar pólitískt skipaðar.
Hann taldi jafnframt að Orkustofnun ætti að hafa virkara eftirlit með gjaldskrám fyrirtækja sem störfuðu í einokunarstöðu. Að hans mati væri full ástæða til að fara ítarlega yfir hvort verðhækkanir endurspegluðu raunverulegan rekstrarkostnað eða hvort auknar arðskröfur eigenda hefðu orðið til þess að ýta raforkuverði enn hærra.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.