Pétur Gunnlaugsson ræddi við Arnar Þór Jónsson lögmann og fyrrverandi héraðsdómara í síðdegisútvarpinu um stjórnskipulegar afleiðingar aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Í umræðunni kom fram að ESB-málið er að mati Arnars andvana fætt hégómamál sem stenst ekki stjórnarskrá, enda felur aðild í sér framsal ríkisvalds sem óhjákvæmilega krefst formlegra stjórnarskrárbreytinga. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Framsal ríkisvalds stangast á við stjórnarskrá
Arnar sagði að aðild að Evrópusambandinu feli í sér að löggjafarvald og regluverk flytjist í verulegum mæli frá Alþingi til yfirþjóðlegra stofnana sambandsins. Slíkt fyrirkomulag samrýmist ekki gildandi stjórnarskrá Íslands, þar sem fullveldi ríkisins og sjálfstætt löggjafarvald Alþingis eru tryggð. Að hans mati verður ekki gengið í Evrópusambandið nema með breytingum á grundvallarákvæðum stjórnarskrárinnar.
Þróun Evrópuréttar gengin langt út fyrir upphafleg mörk
Í viðtalinu kom fram að Evrópuréttur hefur þróast verulega frá því Ísland gerðist aðili að Evrópska efnahagssvæðinu árið 1993. Arnar sagði að sú þróun hafi fært regluverk sambandsins langt út fyrir þau mörk sem upphaflega voru samþykkt. Því sé ekki unnt að bera saman EES-aðild og fulla aðild að Evrópusambandinu, þar sem síðari kosturinn felur í sér mun víðtækara framsal valds.
Gagnrýni á framkvæmd og lagatúlkun
Arnar sagði að framkvæmd EES-samningsins hafi þegar leitt til þess að íslenskur réttur hafi ítrekað vikið fyrir regluverki Evrópusambandsins. Hann lýsti því að slík þróun hafi átt sér stað án þess að stjórnarskrárbreytingar hafi farið fram, sem grafi undan skýrleika og festu í stjórnskipun landsins. Að hans mati hefur verið látið viðgangast að stjórnarskrárákvæði séu brotin í framkvæmd án viðbragða.
Hégómamál án raunverulegs grundvallar
Arnar lýsti ESB-málinu sem hégómamáli sem byggist á hugmyndafræðilegum forsendum fremur en raunverulegri stöðu Íslands. Hann sagði að verið sé að setja málið fram án þess að gera grein fyrir þeim grundvallarbreytingum sem aðild hefur í för með sér fyrir stjórnskipan landsins og réttarumhverfi.
Skýr krafa um formlegar breytingar áður en lengra er haldið
Í umræðunni kom fram að áður en hægt væri að halda áfram með aðildarferli að Evrópusambandinu þurfi að liggja fyrir skýrar og formlegar breytingar á stjórnarskrá Íslands. Slíkar breytingar lúta að framsali valds, stöðu Alþingis og réttarheimildum innan lands. Án þess grundvallar er ekki unnt að fara lengra með málið að mati Arnars.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.