Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Arnór Sigurjónsson, hernaðarsérfræðing og fyrrverandi starfsmann varnamáladeildar utanríkisráðuneytisins í síðdegisútvarpinu í dag, um þá hernaðarógn sem stafað gæti af Rússlandi. Arnór sagði Rússland vera ógn við öryggi Íslands vegna hernaðarumsvifa landsins á norðurslóðum og mikilvægis Norður-Atlantshafsins í mögulegum átökum. Ef stríðið í Úkraínu breiddist út til annarra Evrópuríkja myndi rússneski Norðurflotinn að líkindum halda út á Atlantshaf með beinum áhrifum á Ísland. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Árás frá Rússum möguleg innan 3ja til 5 ára
Arnþrúður spurði Arnór afhverju hann teldi að Ísland væri í hættu frá Rússlandi. Rússar hefðu hjálpað Íslendingum verulega í áratugi við erfiðar aðstæður. Arnór vísaði til mats leyniþjónusta vestrænna ríkja um að slík árás gæti átt sér stað innan 3ja til 5 ára.
Ef Úkraína félli í hendur Rússa gæti næsta árás beinst að öðru Evrópuríki. Þar hefðu Pólland og Eystrasaltsríkin einkum verið nefnd. Arnór vakti sérstaka athygli á uppbyggingu rússnesks herliðs nærri landamærum Eistlands sem óljóst væri hvernig bæri að skýra.
Arnþrúður spurði hvaðan þessar upplýsingar kæmu. Arnór sagði þær byggjast á gögnum NATO og leyniþjónustu aðildarríkjanna þar á meðal Bandaríkjanna, Bretlands, Frakklands, Þýskalands og þeirra ríkja sem lægju næst Rússlandi.
Norðurflotinn myndi hafa áhrif á Ísland
Aðspurður um hvort Rússland gæti raunverulega ógnað Íslandi sagði Arnór það hafið yfir vafa. Ísland væri hernaðarlega mikilvæg eyja á Norður-Atlantshafi og gæti ekki einangrað sig frá átökum í Evrópu.
Ef Rússland færi í stærri og víðtækari átök myndi það hafa bein áhrif á Norðurflotann sem hefði aðsetur á Kólaskaga. Rússar myndu að líkindum reyna að koma flotanum út á opið haf til að verja kjarnorkuherafla sinn og tryggja að hægt væri að beita honum.
Slíkar aðgerðir myndu ná til Norður-Atlantshafsins og hafsvæðanna umhverfis Ísland. Lega landsins milli Grænlands og Bretlandseyja gerði það mikilvægt fyrir eftirlit með ferðum skipa og kafbáta milli Norður-Íshafsins og Atlantshafsins.
Arnþrúður minnti á að Rússar hefðu veitt Íslendingum mikilvægan stuðning í gegnum tíðina meðal annars í þorskastríðunum. Hún spurði hvers vegna væri ástæða til að óttast árás frá þeim núna?
Arnór svaraði að söguleg samskipti breyttu ekki hernaðarlegri stöðu samtímans. Rússland væri ógn við Evrópu og hernaðarleg umsvif þess á Norður-Atlantshafi hefðu áhrif á öryggi og varnir Íslands.
Eru Rússar að verjast útþenslu NATO
Arnþrúður sagði það vanta í söguskýringuna afhverju Rússar hafi farið inn í Úkraínu árið 2022. Hún vísaði til valdaránsins í Úkraínu árið 2014 þar sem virðukennt væri af Victoriu Nuland varautanríkisráðherra Bandaríkjanna í Evrópu á þeim tíma að Obama ríkisstjórnin hefði tekið þátt í þeirri skipulagningu og hún sjálf verið látin framkvæma og hafa afskipti af þróun mála þar. Það mál virtist vera þaggað niður. Einnig spurði hún hvort Rússar litu svo á að þeir væru að verja eigin öryggishagsmuni gegn útþenslu NATO.
Arnór tók ekki undir þá lýsingu að valdarán á vegum Bandaríkjanna hefði átt sér stað í Úkraínu. Hann sagði innrás Rússlands árið 2022 og vaxandi ógn gagnvart Evrópu vera tilefni til verulegra áhyggna. Þessi niðurstaða kæmi einnig skýrt fram í nýlegri varnarstefnu Íslands.
Rússland hefði misst mikinn mannafla og búnað í stríðinu en réði enn yfir verulegri hernaðargetu. Landið væri fjölmennt og gæti áfram fjármagnað hernað sinn með útflutningi á olíu og gasi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.