Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson hagfræðing í síðdegisútvarpinu um stöðu Íslands í varnarmálum og ummæli Alexus G. Grynkewich hershöfðingja, yfirhershöfðingja Atlantshafsbandalagsins í Evrópu og yfirmanns herafla Bandaríkjanna í Evrópu. Guðmundur sagði skilaboðin skýr um að Bandaríkin hygðust áfram tryggja varnir Íslands og taldi þau styrkja þá stöðu að Ísland héldi varnarsambandinu við Bandaríkin í stað þess að færa sig nær hernaðaruppbyggingu Evrópuríkja. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Bandaríkin verða áfram á Íslandi
Ummæli Grynkewich voru Guðmundi staðfesting á því að Bandaríkin hygðust ekki draga sig frá vörnum Íslands. Bandarískur her hefði komið að vörnum landsins í meira en 70 ár og Guðmundur sagði ekkert í málflutningi hershöfðingjans benda til breytinga á þeirri stöðu.
Þvert á móti væri lögð áhersla á bandarískan hernaðarviðbúnað á Íslandi. Þótt NATO kæmi einnig við sögu skipti máli að Grynkewich færi jafnframt fyrir herafla Bandaríkjanna í Evrópu. Guðmundur sagði að ekki væri hægt að túlka orð hans öðruvísi en að Bandaríkin ætluðu áfram að hafa hér þá hernaðarlegu getu sem nauðsynleg væri til að verja landið.
Þessi staða kallaði að hans mati á þá spurningu hvers vegna Ísland ætti að leita annað eftir vörnum. Varnarsambandið við Bandaríkin væri fyrir hendi og ekkert benti til þess að Bandaríkjamenn ætluðu að hverfa frá því.
Hernaðaruppbygging Evrópu þjónar ekki íslenskum hagsmunum
Á sama tíma og Bandaríkin staðfestu áframhaldandi viðbúnað á Íslandi væri Evrópa að auka hernaðaruppbyggingu sína gagnvart Rússlandi. Guðmundur taldi enga íslenska hagsmuni felast í því að færa landið nær þeirri þróun.
Hann var sérstaklega gagnrýninn á hugmyndir um mikla hernaðaruppbyggingu gegn Rússlandi og vísaði til sögunnar um átök Evrópuríkja við Rússa. Ísland væri í annarri stöðu en ríki á meginlandi Evrópu og ætti ekki að láta draga sig inn í hernaðarstefnu þeirra þegar varnir landsins væru þegar tryggðar með samstarfinu við Bandaríkin.
Varnarsamstarfið skerðir ekki fullveldið
Guðmundur gerði skýran greinarmun á því að semja við annað ríki um varnir landsins og því að færa ákvörðunarvald frá Íslandi. Varnarsamstarfið við Bandaríkin þýddi ekki að Bandaríkin réðu íslenskum innanlandsmálum.
Taldi Guðmundur Bandaríkin vilja sjá Grænland verða sjálfstætt lýðveldi og gera í kjölfarið sérstakan samning við Bandaríkin. Þannig gæti ríki varðveitt fullveldi sitt en jafnframt samið við annað ríki um varnir.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.