Hjördís Vilhjálmsdóttir ræddi við Hilmar Þór Björnsson, arkitekt og Þórhall Bjarna Björnsson, nema í skipulagsfræðum í Svíþjóð og stofnanda Facebook-síðunnar Arkitektauppreisnin á Íslandi – Byggjum fallegt aftur í þætti sínum á Útvarpi Sögu, um bílastæði og almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu. Þórhallur sagði ekki vænlegt að fækka bílastæðum til að þvinga fólk til að nota strætó. Betra væri að bæta þjónustuna svo mikið að fólk kysi almenningssamgöngur vegna þess að þær væru raunhæfur valkostur við einkabílinn. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hægt að ýta eða toga
Þórhallur sagði tvær ólíkar leiðir notaðar við skipulag borga þegar markmiðið væri að breyta ferðavenjum fólks. Hann lýsti þeim sem því að ýta eða toga.
Fyrri leiðin fælist í því að skerða þá kosti sem fólk hefði fyrir. Dæmi um það væri að fækka bílastæðum í þeirri von að íbúar neyddust til að nota strætó, ganga eða hjóla.
Hin leiðin byggðist á hvatningu. Í stað þess að þrengja að þeim sem notuðu einkabílinn yrði almenningssamgöngukerfið bætt þar til þjónustan væri orðin nægilega góð til að fólk vildi nýta hana. Þórhallur taldi þá leið vænlegri.
Klukkustundarferð með strætó
Til að sýna muninn á ferðamátum tók Þórhallur dæmi um ferð frá Hafnarfirði út á Álftanes. Samkvæmt þeirri leið sem hann skoðaði tók ferðin 14 mínútur með bíl og 35 mínútur á reiðhjóli en 1 klukkustund og 6 mínútur með strætó.
Strætóferðin tæki því tæplega 5 sinnum lengri tíma en ferðin með einkabíl. Slíkur munur gerði erfitt fyrir fólk að velja almenningssamgöngur við daglegar ferðir.
Þórhallur sagði grundvallarvandann ekki vera að of mörg bílastæði væru á höfuðborgarsvæðinu. Vandinn væri að almenningssamgöngurnar væru of lélegar og óáreiðanlegar í núverandi mynd til að geta komið í stað bílsins.
Styður almenningssamgöngur og hjólreiðar
Þórhallur tók fram að hann væri hlynntur almenningssamgöngum og hjólreiðastígum. Gagnrýni hans beindist því ekki gegn öðrum ferðamátum en einkabílnum heldur að þeirri röð sem breytingarnar væru framkvæmdar í.
Fyrst þyrfti að tryggja að þjónustan væri nægilega góð til daglegrar notkunar. Þegar almenningssamgöngur yrðu hraðar og áreiðanlegar væri líklegra að fleiri veldu þær af fúsum og frjálsum vilja.
Hann nefndi Umeå í Svíþjóð til samanburðar en þar stundar hann nám. Í borginni búa um 100.000 manns og innan hennar byggjast almenningssamgöngur að mestu á strætisvögnum. Þjónustan þar væri engu að síður mun betri og áreiðanlegri en á höfuðborgarsvæðinu.
Þórhallur sagði bílinn ekki vera að hverfa, hvorki á Íslandi né annars staðar. Því þyrfti að skipuleggja samgöngur þannig að fólki stæðu raunhæfir valkostir til boða í stað þess að einn ferðamáti væri takmarkaður áður en aðrir gætu tekið við.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.