Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Júlíus Ó. Einarsson, þjóðfræðing og fyrrverandi lögreglumann, í síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu um bókina: Í framlínu – lögreglumenn segja frá. Í bókinni eru frásagnir 30 lögreglumanna sem veita innsýn í störf þeirra og reynslu. Júlíus fékk hugmyndina að verkinu fyrir um 40 árum og segir tilganginn að auka skilning almennings á lögreglustarfinu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Bandarísk bók varð fyrirmyndin fyrir 40 árum
Júlíus sagði hugmyndina hafa kviknað árið 1986 þegar hann kynntist bandarísku bókinni Cops: Their Lives in Their Own Words eftir blaðamanninn Mark Baker. Höfundurinn hafði ferðast um Bandaríkin og rætt við lögreglumenn um reynslu þeirra.
Júlíus taldi frásagnirnar eiga margt sameiginlegt með reynslu íslenskra lögreglumanna þrátt fyrir ólíkar aðstæður. Hann ákvað því að gera sambærilega bók hér á landi en það tók hann um 40 ár að hrinda hugmyndinni í framkvæmd.
Arnþrúður spurði hvað hefði orðið til þess að hann vildi safna þessum sögum. Júlíus sagði áhugann á að kynna störf lögreglunnar fyrir almenningi hafa fylgt sér nánast frá upphafi starfsferilsins.
Sumarstarf árið 1982 varð að 16 ára lögregluferli
Júlíus hóf störf í lögreglunni í Hafnarfirði árið 1982 þegar hann var tvítugur og vantaði sumarvinnu samhliða námi. Þar starfaði hann við afleysingar í 4 sumur áður en hann fór til lögreglunnar í Reykjavík. Þar ílentist hann frá árinu 1987 þar til hann lét af störfum 1998.
Hann sagði nýliða á þessum árum hafa gengið beint til starfa með reyndari lögreglumönnum og lært af þeim á vettvangi. Starfið hefði reynst mun fjölbreyttara en hann hafði ímyndað sér og veitt honum innsýn í hliðar samfélagsins sem flestir sæju sjaldan.
Það sem kom honum mest á óvart var hversu stór hluti lögreglustarfsins snerist um að aðstoða fólk. Hann leit því á löggæslu fyrst og fremst sem þjónustustarf.
Þjóðfræðin nýttist við söfnun frásagnanna
Júlíus sagði menntun sína í þjóðfræði, hafa komið að góðum notum við undirbúning bókarinnar, viðtölin og úrvinnslu þeirra. Hann hafði lengi haft áhuga á að leiðrétta misskilning um störf lögreglunnar og heimildir hennar.
Þegar árið 1987 hóf hann að skrifa vikulega blaðapistla um verkefni lögreglumanna og reyndi þannig að veita almenningi innsýn í starf þeirra.
Við gerð bókarinnar lagði hann áherslu á að lögreglumennirnir fengju sjálfir að segja frá. Frásagnirnar eru mislangar, allt frá nokkrum setningum upp í nokkrar blaðsíður, og saman eiga þær að gefa fjölbreytta mynd af starfinu.
Skilningur almennings er mikilvægur fyrir lögregluna
Arnþrúður spurði hvað Júlíus vildi helst að lesendur tækju með sér eftir lesturinn.
Hann vonaðist til að hver frásögn vekti fólk til umhugsunar og að bókin í heild veitti betri skilning á því sem lögreglumenn upplifðu í störfum sínum. Slíkur skilningur væri mikilvægur þar sem lögreglan þyrfti á stuðningi og aðstoð almennings að halda.
Arnþrúður spurði jafnframt hvort orðatiltækið „einu sinni lögreglumaður, alltaf lögreglumaður“ ætti við. Júlíus tók undir það að einhverju leyti og gaf þannig til kynna að reynslan úr lögreglunni fylgdi fólki áfram þótt það léti af störfum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.