Hjördís Vilhjálmsdóttir ræddi við Pétur H. Ármannsson, arkitekt og sviðsstjóra hjá Minjastofnun Íslands, í þættinum Skipulagsmál um þróun Borgarlínu. Pétur sagði verkefnið hafa byrjað sem góða og mikilvæga samgönguhugmynd en að þróun þess og framkvæmd hefðu farið af sporinu. Borgarlínan hefði síðan þróast yfir í fasteignaþróunarverkefni þar sem mikil þétting og háar blokkir meðfram fyrirhugaðri leið væru orðnar stór hluti af verkefninu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fasteignauppbyggingin tók yfir
Upphaflega átti Borgarlína að leysa ákveðinn samgönguvanda og tryggja höfuðborgarsvæðinu nýjan samgönguás til framtíðar. Pétur sagði verkefnið hins vegar hafa þróast í allt aðra átt þegar fasteignauppbygging varð sífellt stærri þáttur þess.
Til að standa undir umfangsmiklum framkvæmdum væri gert ráð fyrir miklu byggingarmagni meðfram Borgarlínunni og háum blokkum á svæðum við fyrirhugaða leið hennar.
Þannig hefði verkefni sem átti fyrst og fremst að snúast um samgöngur þróast yfir í fasteignaþróun þar sem verðmæti lands og möguleikar á auknu byggingarmagni skipta miklu máli.
Fjárhagslegir hagsmunir fylgja þéttingunni
Hjördís spurði hvort verið væri að nota Borgarlínu sem réttlætingu fyrir uppbyggingu sem skapaði fjárhagslegan ávinning.
Pétur benti á að fasteignafélög hefðu augljósa hagsmuni af því að mikið væri byggt meðfram samgönguásnum. Þar væru því komnir saman hagsmunir af fasteignaþróun, auknu byggingarmagni og skipulagsbreytingum sem tengdar væru Borgarlínu.
Þessi þróun væri að hans mati komin langt frá þeirri einföldu samgönguhugmynd sem verkefnið byggðist upphaflega á.
Upphaflega átti að skapa nýja samgönguleið
Ein af lykilhugmyndunum að baki Borgarlínu var að skapa aðra leið út úr vesturhluta höfuðborgarsvæðisins. Pétur lýsti hugmynd um að tengja enda Suðurlandsbrautar yfir á Ártúnshöfða og halda þaðan áfram um Grafarvog, Keldnaholt og Mosfellsbæ.
Þar hefði getað orðið til nýr samgönguás þar sem almenningsvagnar hefðu forgang en leiðin gæti jafnframt nýst öðrum ökutækjum.
Pétur telur þessa grunnhugmynd enn mikilvæga. Vandinn sé hvernig hún hafi verið útfærð og hvað hafi bæst utan á hana.
Háar blokkir ekki forsenda góðra almenningssamgangna
Pétur lagði áherslu á að ekki þyrfti umfangsmikið lestarkerfi eða mikla háhýsabyggð til að bæta almenningssamgöngur. Forgangsakreinar fyrir strætisvagna og hægfara uppbygging samgönguáss væru raunhæfari leið við núverandi aðstæður.
Höfuðborgarsvæðið hefði verið skipulagt í áratugi út frá einkabílnum og ekki væri hægt að vinda ofan af þeirri þróun í einu skrefi.
Borgarlínan hefði því getað þróast áfram sem langtímaverkefni í samgöngum. Í stað þess hafi verkefnið að sögn Péturs farið af sporinu og fasteignaþróun með mikilli þéttingu og háum blokkum orðið sífellt fyrirferðarmeiri þáttur þess.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.