Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Dag B. Eggertsson, þingmann Samfylkingarinnar og fyrrverandi borgarstjóra, í síðdegisútvarpinu í dag, um þjóðaratkvæðagreiðsluna um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Dagur sagði að ef niðurstaðan yrði já myndu samningaviðræður við ESB hefjast strax enda væri aðildarumsókn Íslands um fulla aðild að Evrópusambandinu frá 2009 enn í gildi. Hann sagði þjóðina þó ekki vera að kjósa um aðild heldur um að halda samningaviðræðum áfram og endanlegur samningur yrði síðar borinn undir þjóðina. Arnþrúður benti á að önnur þjóðaratkvæðagreiðsla væri ekki sjálfkrafa tryggð samkvæmt núverandi stjórnskipan. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Umsókn um fulla aðild að Evrópusambandinu frá 2009 enn í gildi
Samningaviðræður myndu hefjast strax ef þjóðin samþykkti framhald aðildarferlisins. Dagur sagði ástæðuna vera þá að Ísland hefði þegar sótt um aðild að Evrópusambandinu árið 2009 og sú umsókn væri enn í gildi. Ekki þyrfti því að leggja fram nýja aðildarumsókn heldur yrði þráðurinn tekinn upp þar sem frá var horfið.
Samningaviðræðurnar myndu að hans sögn, leiða í ljós hvaða niðurstöðu Ísland gæti fengið í meðal annars sjávarútvegi, landbúnaði og peningamálum. Dagur lagði áherslu á að já í komandi atkvæðagreiðslu jafngilti því ekki að þjóðin hefði samþykkt inngöngu í ESB. Endanleg ákvörðun um aðild kæmi síðar þegar samningur lægi fyrir.
Arnþrúður benti hins vegar á að önnur þjóðaratkvæðagreiðsla væri ekki sjálfkrafa tryggð samkvæmt núverandi stjórnskipan. Dagur vísaði til þingsályktunarinnar um viðræðurnar og taldi engan flokk á Alþingi myndu ganga gegn því að endanlegur samningur yrði borinn undir þjóðina.
Stjórnarskránni þyrfti að breyta
Arnþrúður benti á að aðild að Evrópusambandinu myndi kalla á stjórnarskrárbreytingu vegna framsals fullveldis og tók Dagur undir það. Skapa þyrfti stjórnskipulegan grundvöll fyrir þátttöku Íslands í samstarfi þar sem hluti ríkisvalds væri færður til sameiginlegra stofnana. Slík breyting þyrfti að fara í gegnum tvennar þingkosningar.
Arnþrúður vísaði sérstaklega til 2. gr. stjórnarskrárinnar þar sem kveðið er á um handhafa löggjafarvalds, framkvæmdarvalds og dómsvalds á Íslandi. Hún spurði hvað yrði um þessa skiptingu við ESB-aðild og hver hefði lokaorðið þegar málefni féllu undir sameiginlegt regluverk sambandsins.
Deilt um hvað felist í framsali fullveldis
Framsal valds til stofnana Evrópusambandsins væri að mati Arnþrúðar grundvallaratriði í aðildarumræðunni. Hún lagði áherslu á að málið snerist ekki aðeins um þátttöku Íslands í samstarfi heldur að megin hluti löggjafarvalds, dómsvalds og að hluta framkvæmdarvalds færðist frá íslenskum stjórnvöldum til yfirþjóðlegs valds ESB. Spurningin væri því hver hefði endanlegt ákvörðunarvald á þeim sviðum sem féllu undir ESB-reglur. ESB væri ekki land og hefði ekki þrígreiningu ríkisvalds eins og væri ríkjandi í okkar stjórnskipan. Lokaorðið hefði ESB.
Dagur gerði greinarmun á framsali afmarkaðs valds og því að þjóð afsalaði sér fullveldi sínu. Hann sagði aðeins hluta valds færast til sameiginlegra stofnana og Ísland yrði áfram sjálfstætt og fullvalda ríki. Evrópudómstóllinn hefði hlutverki að gegna á þeim sviðum sem féllu undir Evrópurétt en Dagur bar það saman við núverandi stöðu Íslands samkvæmt EES-samningnum þar sem EFTA-dómstóllinn hefði þegar hlutverki að gegna.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.