Sveitarstjórnarkosningarnar í Borgarbyggð 2026 mótast nú í auknum mæli af deilum um vindorkuver, Holtavörðuheiðarlínu 1 og aukin afskipti ríkisins af orkumálum í héraðinu. Á framboðsfundi í Logalandi 14. maí kom fram óvenju sterk samstaða allra framboða gegn frekari uppbyggingu vindorkuvera í Borgarbyggð og Skorradal, þar sem lögð var áhersla á að standa með landeigendum og bændum gegn því sem kallað er ofríki Landsnets og stjórnvalda.
Sveitarfélög telja vald sitt skert
Sérstaklega hefur verið gagnrýnt að ný lagasetning og skipulagsbreytingar færi sífellt meira vald frá sveitarfélögum og heimamönnum yfir til ríkisvaldsins. Á sama tíma eru áætlanir um stórfellda uppbyggingu flutningskerfis raforku og vindmyllugarða að taka á sig skýrari mynd.
Gagnrýnendur segja þróunina minna æ meir á evrópska orkustefnu í anda EES og ESB, þar sem megináhersla sé lögð á samtengingu raforkukerfa, aukna orkuframleiðslu og miðstýringu. Þeir telja að vernd íslenskrar náttúru, eignarréttar og sjálfsákvörðunarréttar sveitarfélaga sitji á hakanum í þeirri þróun.
Hart tekist á um Holtavörðuheiðarlínu 1
Mikil átök hafa einnig skapast um fyrirhugaða Holtavörðuheiðarlínu 1 sem á að liggja um fjölda jarða í Borgarfirði. Gert er ráð fyrir allt að 95 metra helgunarsvæði og möstrum sem hönnuð eru fyrir 400 kV línu.
Andstæðingar framkvæmdarinnar segja línuna geta valdið verulegu raski á landi, búsetuskilyrðum og landnýtingu bænda á svæðinu. Þá telja margir landeigendur sig standa berskjaldaða gagnvart auknum eignarnámsheimildum ríkisins og óttast að hagsmunir heimamanna víki fyrir orkuflutningskerfi sem þjóni stærri markmiðum stjórnvalda.
Ótti við „vindmylluvæðingu“ landsins
Í umræðunni hefur jafnframt verið vísað til þess að sífellt fleiri reglur sem teknar eru upp í gegnum EES-samninginn, ásamt mögulegri frekari tengingu Íslands við evrópskan orkumarkað, stuðli að aukinni „vindmylluvæðingu“ landsins.
Andstæðingar þeirrar þróunar segja þrýsting um orkuskipti og útflutningsvædda raforkuframleiðslu í reynd vera að umbreyta íslensku landslagi og færa ákvarðanatöku sífellt fjær heimamönnum.
Krafist skýrra svara fyrir kosningar
Samhliða hafa raddir orðið háværari um að stjórnmálaflokkar skýri afstöðu sína fyrir sveitarstjórnarkosningarnar. Sérstaklega hefur verið kallað eftir því að Sjálfstæðisflokkurinn svari því hvort flokkurinn hyggist standa við yfirlýsta stefnu sína um vernd eignarréttar og rétt landeigenda þegar kemur að stórum orkuframkvæmdum og mögulegum eignarnámsaðgerðum ríkisins.