Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Diljá Mist Einarsdóttur, þingmann Sjálfstæðisflokksins og fulltrúa í utanríkismálanefnd Alþingis í síðdegisútvarpinu, um varnarmál Evrópusambandsins og stöðu Íslands í samstarfinu við NATO og Bandaríkin. Diljá sagði hugmyndir um sameiginlegan her ESB vera raunverulegt umræðuefni innan sambandsins þótt ólíkar skoðanir væru um þær. Hún sagði jafnframt þau skilaboð sem hún hefði nýlega fengið í Bandaríkjunum vera að NATO hefði aldrei verið sterkara og varnarsamstarf Íslands og Bandaríkjanna stæði traustum fótum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Sameiginlegur her ræddur á alþjóðlegum fundum
Diljá gagnrýndi að hugmyndum um sameiginlegan her Evrópusambandsins væri vísað frá sem fjarstæðukenndum í íslenskri umræðu. Málið kæmi reglulega upp í einhverri mynd á alþjóðlegum fundum sem tengdust ESB.
Hún nefndi sem dæmi fund evrópskra þingmanna á Ítalíu í júní þar sem sameiginlegur her hefði verið á dagskrá. Skoðanir væru mjög skiptar um málið en það breytti ekki því að hugmyndin væri raunverulegt umræðuefni innan sambandsins.
Ursula von der Leyen og fleiri forystumenn ESB hefðu jafnframt talað fyrir hugmyndum um aukið samstarf í varnarmálum. Diljá taldi því villandi að láta líta út fyrir að um jaðarskoðun væri að ræða.
Varnarmál kalla á aukin útgjöld
Vaxandi áhersla á varnarmál innan Evrópu gæti einnig haft fjárhagsleg áhrif á aðildarríki ESB. Diljá vísaði til umræðu um hækkun aðildargjalda sambandsins meðal annars vegna varnarmála og aukinna sameiginlegra skuldbindinga.
Ísland hefði þegar lýst vilja til að samræma varnarmála- og öryggismálastefnu sína við ESB en Diljá taldi mikilvægt að gera greinarmun á því samstarfi og þeirri þróun sem gæti orðið innan sambandsins sjálfs.
Óvissan um hvert varnarsamstarf ESB stefndi væri ein ástæða þess að hún teldi rétt að fara varlega í frekari skuldbindingar gagnvart sambandinu.
Fékk sömu skilaboð í Bandaríkjunum
Arnþrúður vakti athygli á að umræðan hefði verið framsett á þann hátt að Ísland þyrfti að leita nær Evrópusambandinu vegna óvissu um Donald Trump og Bandaríkin. Hún benti á að á sama tíma hefðu komið skýr skilaboð frá NATO um varnir Íslands og mikilvægi samstarfs Íslands og Bandaríkjanna fyrir stuttu og hefði Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra verið sammála.
Diljá hafði skömmu áður verið í Bandaríkjunum þar sem hún ræddi við bandarísk stjórnvöld og fræðimenn. Hún sagðist hafa fengið sömu skilaboðin alls staðar: NATO hefði aldrei verið sterkara og varnarsamstarf Íslands og Bandaríkjanna stæði traustum fótum.
Hún taldi því mikla mótsögn felast í því að óvissa um Bandaríkin væri notuð í umræðunni um ESB á sama tíma og þau skilaboð sem hún hefði sjálf fengið frá Bandaríkjunum væru á allt annan veg.
Upplýsingaóreiða í aðdraganda kosninganna
Mismunandi skilaboð um stöðu Íslands í varnarmálum væru að mati Diljár hluti af upplýsingaóreiðu í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Kjósendur ættu að geta gengið að skýrum upplýsingum um stöðu NATO, samstarfið við Bandaríkin og þróun varnarmála innan ESB.
Sameiginlegur her væri ekki ákveðinn veruleiki innan Evrópusambandsins en Diljá lagði áherslu á að hugmyndin væri sannarlega til umræðu. Hún taldi því mikilvægt að íslenskir kjósendur fengju upplýsingar um þá umræðu áður en tekin væri ákvörðun um áframhaldandi vegferð gagnvart Evrópusambandinu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.