Hjördís Vilhjálmsdóttir ræddi við Kristínu Sigurðardóttur slysa- og bráðalækni í síðdegisútvarpinu í dag, um áhrif húsnæðis, dagsbirtu og grænna svæða á heilsu fólks. Kristín segir dimmar og þröngar íbúðir geta haft neikvæð áhrif á líðan og heilsu en jafnframt aukið ójöfnuð þegar verst hönnuðu íbúðirnar verða heimili þeirra sem hafa minnst fjárhagslegt svigrúm. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hraði og arðsemi ráða för
Benti Kristín á að manngert umhverfi skipti heilsu fólks miklu máli. Mannkynið hefði um aldir reist fallegar byggingar sem tækju mið af þörfum fólks en í nútímanum hefðu hraði og áhersla á arðsemi sums staðar, fengið að ráða of miklu.
Hún lýsti því hvernig fólk væri látið búa við lokaðar og þröngar aðstæður sem tækju lítið mið af mannlegum þörfum. Þótt víða væri enn byggt vel og fallega væri einnig að finna húsnæði þar sem útsýni, birta og rými hefðu orðið út undan.
Kristín tengdi þetta við félagslegan ójöfnuð. Íbúðir sem fá litla dagsbirtu og þykja síður eftirsóknarverðar geti lækkað í verði. Þannig geti þær orðið að húsnæði fólks sem hefur takmarkað val og skapað aðstæður þar sem húsnæðið sjálft ýtir undir heilsufarslegan mun milli samfélagshópa.
Dagsbirtan hefur áhrif á líkamann
Hún sagði dagsbirtu hafa umfangsmikil áhrif á mannslíkamann. Manneskjan hefði þróast við allt aðrar birtuaðstæður en ríkja á norðlægum slóðum og þess vegna væri sérstaklega mikilvægt að hanna íslenskt húsnæði þannig að fólk fengi næga náttúrulega birtu.
Aðspurð um byggingar sem veita íbúum litla dagsbirtu sagði hún erfitt að skilja hvernig slík þróun hefði fengið að eiga sér stað. Reglur um birtu væru loksins að færast til betri vegar en framkvæmd þeirra tæki ekki þegar gildi gagnvart öllum byggingum. Því væri enn hægt að reisa hús eftir eldri teikningum sem uppfylltu ekki þær kröfur sem æskilegar væru fyrir íbúa.
Hún lagði áherslu á að sólarljós væri samsett úr mismunandi bylgjulengdum sem líkaminn hefði þróast til að nýta. Gervilýsing gæti því ekki að öllu leyti komið í stað dagsbirtu.
Gluggar, ferskt loft og græn svæði
Kristín sagði húsnæði þurfa að veita fólki aðgang að dagsbirtu og fersku lofti. Hún vísaði til rannsókna á vinnustöðum sem sýndu að fólk sem starfaði við glugga, gæti opnað þá og fengið ferskt loft væri síður frá vinnu vegna veikinda.
Eldri hverfi á borð við Vesturbæ, Hlíðar og Norðurmýri voru nefnd sem dæmi um byggð þar sem ólíkar húsagerðir, græn svæði og rými milli húsa færu saman. Slíkt skipulag gæfi fólki birtu, útsýni og tækifæri til hreyfingar og samskipta. Heilnæmt hverfi réðist því ekki aðeins af íbúðinni sjálfri heldur einnig af því sem tæki við þegar komið væri út fyrir dyrnar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.