Hjördís Vilhjálmsdóttir ræddi við Hilmar Þór Björnsson arkitekt og Þórhall Bjarna Björnsson, nema í skipulagsfræðum í Svíþjóð og stofnanda Facebook-síðunnar Arkitektauppreisnin á Íslandi – Byggjum fallegt aftur, í þætti sínum á Útvarpi Sögu, um áhrif byggingarlistar á líðan fólks. Þórhallur sagði rannsóknir á viðbrögðum heilans benda til þess að náttúra og hefðbundnar byggingar með fjölbreyttum smáatriðum hafi jákvæðari áhrif en einsleitar nútímabyggingar. Í þeim rannsóknum sem hann lýsti komu einnig fram vísbendingar um meiri streitu og óöryggi í tengslum við nútímalegt götuumhverfi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Viðbrögð heilans við umhverfinu
Þórhallur sagði frá norrænu málþingi um fegurð og byggingarlist sem haldið er árlega í Ósló. Á málþinginu í maí hefði taugavísindamaðurinn Alexandros Lavdas, kynnt rannsóknir á því hvernig heilinn les byggt umhverfi og bregst við ólíkum gerðum bygginga.
Í rannsóknunum hefðu verið borin saman viðbrögð fólks við náttúrulegu umhverfi, nútímabyggingum og klassískum eða hefðbundnum byggingum. Síðarnefndu byggingarnar væru ríkari af smáatriðum og þar væri meiri áhersla lögð á hlutföll, samhverfu, stærðarkvarða og uppbrot.
Þórhallur sagði niðurstöðurnar benda til þess að fólk brygðist á svipaðan hátt við náttúru og hefðbundnu byggingarumhverfi sem hefði þessi einkenni. Heilinn virtist því bregðast vel við gróðri og náttúrulegu landslagi en einnig byggingum sem byðu upp á fjölbreytni og smáatriði.
Heilinn veitir einsleitni minni athygli
Önnur niðurstaða hefði komið fram þegar viðbrögð við einsleitum nútímabyggingum voru skoðuð. Þórhallur sagði slíkar byggingar ekki hafa komið sérstaklega vel út úr rannsóknunum.
Heilinn virtist veita þeim minni athygli og leita frekar að einhverju öðru í umhverfinu. Þetta ætti einkum við um byggingar sem einkenndust af stórum samfelldum flötum, lítilli fjölbreytni og fáum smáatriðum.
Þórhallur tengdi þetta við mikla uppbyggingu undanfarinna áratuga þar sem slíkt byggingarform hefði verið áberandi. Frásögn hans laut þó að þeim niðurstöðum sem kynntar voru á málþinginu en ekki því að öll nútímabyggingarlist hefði sömu áhrif.
Meiri streita og óöryggi mældust
Hjördís spurði hvort niðurstöðurnar væru nýjar og hvort rannsóknir á þessum tengslum væru enn á frumstigi. Þórhallur svaraði að meiri streita og óöryggi hefðu komið fram í nútímalegu götuumhverfi en í klassísku umhverfi sem væri ríkt af smáatriðum.
Umfjöllunin snerist því ekki eingöngu um persónulegan smekk eða hvort fólki fyndist ákveðin hús falleg. Rannsóknirnar sem Þórhallur lýsti beindust að líffræðilegum viðbrögðum heilans og því hvernig hann ynni úr sjónrænum upplýsingum frá umhverfinu.
Niðurstöðurnar benda samkvæmt frásögn hans til þess að útlit bygginga, hlutföll þeirra og fjölbreytni geti haft áhrif á upplifun fólks af götum og hverfum. Byggingarlist snúist því ekki aðeins um húsin sjálf heldur einnig um það umhverfi sem þau skapa fyrir þá sem fara þar um.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.