Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Óttar Guðmundsson, geðlækni í síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu, um áhrif stöðugrar umræðu um stríðsógnir, loftslagsbreytingar og yfirvofandi hamfarir á almenning. Óttar sagði slíkar viðvaranir hafa fylgt þjóðinni um áratugaskeið og taldi lítið nýtt felast í núverandi umræðu um neyðarbirgðir og viðbúnað vegna mögulegra áfalla. Hann gagnrýndi það sem hann kallaði sífelldar heimsendaspár. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Heimsendaspár hafa fylgt þjóðinni í áratugi
Óttar rifjaði upp hvernig óttinn við kjarnorkustríð hefði mótað uppvaxtarár hans. Hann nefndi Kúbudeiluna og Berlínardeiluna þegar mikið hefði verið rætt um að kjarnorkustyrjöld gæti brotist út með litlum fyrirvara.
Eftir lok kalda stríðsins hefði umræðan í auknum mæli snúist um loftslagsbreytingar, bráðnun jökla, hækkun sjávarborðs og aðrar umhverfisógnir.
Hann taldi ákveðið mynstur endurtaka sig þar sem nýjar ógnir tækju við af þeim eldri og mikill ótti væri vakinn um framtíð mannkynsins.
Óttar líkti þessari umræðu við heimsendaspár fyrri alda og nefndi Jón Krukk og Nostradamus sem dæmi um menn sem hefðu vakið athygli með spádómum um yfirvofandi hörmungar.
Neyðarbirgðir og kjarnorkuógn rifja upp gamla tíma
Arnþrúður vakti athygli á nýlegum leiðbeiningum um að almenningur ætti að eiga nauðsynlegar birgðir til nokkurra daga. Hún nefndi meðal annars matvæli, vatn og reiðufé.
Óttar sagði slíkar ráðleggingar minna sig á kalda stríðið þegar leiðbeiningar um viðbrögð við kjarnorkuárás hefðu verið birtar í íslensku símaskránni. Þar hefði fólki meðal annars verið ráðlagt að leita skjóls í kjöllurum og undirbúa sig fyrir langvarandi dvöl þar.
Hann sagðist sjálfur ekki hafa hafið söfnun vatns eða matvæla vegna nýjustu viðvarana. Hann taldi umræðuna endurspegla ótta sem hefði verið viðvarandi í samfélaginu í marga áratugi.
Ógnarumræða og loftslagsmál tengd auknum fjárkröfum
Arnþrúður sagði að með umræðu um loftslagsvá fylgdu ítrekaðar kröfur um aukin fjárframlög, skatta og greiðslur í alþjóðlega sjóði.
Óttar tók undir að loftslagsumræðan hefði lengi einkennst af viðvörunum um alvarlegar afleiðingar og kröfum um breytingar á hegðun almennings. Hann nefndi meðal annars umræðu um rafbíla, loftslagssamninga og fjárhagslegar skuldbindingar ríkja.
Hann sagði sig orðinn ónæman fyrir síendurteknum viðvörunum um að mannkynið stæði á heljarþröm og taldi að margir upplifðu slíka umræðu með svipuðum hætti.
Loftslagskvíði ekki áberandi í reynslu geðlæknisins
Arnþrúður spurði hvort fólk væri lagt inn á geðdeildir vegna loftslagskvíða.
Óttar sagðist ekki hafa orðið var við að loftslagskvíði væri sérstaklega áberandi meðal þeirra sem leituðu til hans. Hann tók fram að hann væri hættur störfum á Landspítalanum og hefði því ekki nýjustu upplýsingar um innlagnir þar.
Hann sagði fólk sem glímdi við alvarlega geðsjúkdóma stundum tengja ranghugmyndir sínar við þær ógnir sem væru áberandi í samfélagsumræðunni. Þær gætu snúist um kjarnorkustríð, loftslagsvá eða aðrar yfirvofandi hættur.
Óttar taldi hins vegar að afkomuáhyggjur, persónulegir erfiðleikar og áhyggjur af börnum væru mun algengari viðfangsefni í hans reynslu en loftslagskvíði.
Hann sagði aðspurður ekki telja að börn í dag væru endilega útsettari fyrir ógnvekjandi fréttum en fyrri kynslóðir sem hefðu alist upp við stöðugan ótta við kjarnorkustríð.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.