Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Dr. Sigrúnu Sigurðardóttur, prófessor við Háskólann á Akureyri, hjúkrunarfræðing og fyrrverandi lögreglumann í síðdegisútvarpinu um hvernig eldri kynslóðir upplifa og vinna úr áföllum. Dr. Sigrún var að gefa út bókina Áfall, hvað svo? Í viðtalinu sagði Sigrún að margir eldri Íslendingar hefðu alist upp við samfélag þar sem tilfinningar og erfið reynsla voru sjaldan rædd opinberlega. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Sjóslys og missir mótuðu samfélög
Dr. Sigrún, sem er fædd og uppalin á Ísafirði, sagði að sjóslys hefðu markað samfélagið sterkt á Vestfjörðum þegar hún var barn. Hún rifjaði upp hvernig börn í skóla hefðu misst feður sína og fjölskyldur lifað við stöðugan ótta vegna hættulegra starfa á sjó. Hún sagði að slíkir atburðir hefðu haft áhrif langt út fyrir þær fjölskyldur sem urðu fyrir missi. Allt samfélagið hefði borið sorgina með sér þó lítið væri rætt um tilfinningar eða sálræna úrvinnslu á þeim tíma.
Dr. Sigrún sagði að eldri borgarar tengdu mjög sterkt við þessa umræðu þegar hún héldi fyrirlestra um bókina sína. Margir hefðu upplifað missi, veikindi eða langvarandi álag án þess að hafa áður rætt það við nokkurn mann.
Áföll tengd öldrun og veikindum
Í viðtalinu sagði Sigrún að öldrun sjálf gæti einnig falið í sér ákveðin áföll. Missir heilsu, skert geta til daglegra athafna og veikindi maka gætu reynst fólki mjög erfið reynsla.
Hún nefndi að margir eldri einstaklingar hefðu lifað lengi með maka sem væri orðinn alvarlega veikur eða þyrfti mikla umönnun. Slíkt gæti haft mikil áhrif á andlega heilsu og valdið langvarandi streitu og sorg.
Sigrún sagði að margir eldri borgarar hefðu aldrei fengið tækifæri til að ræða reynslu sína eða vinna úr henni. Þess vegna hefði hún lagt áherslu á að bókin væri skrifuð á aðgengilegu máli fyrir fólk á öllum aldri.
Samfélagið þarf að mæta sorg betur
Sigrún sagði að fólk forðaðist enn oft að ræða við þá sem hefðu misst nána ástvini. Sumir óttuðust að vekja upp erfiðar tilfinningar með því að nefna missinn en að hennar mati væri slíkt oft frekar leið til að forðast eigin óþægindi.
Hún sagði að foreldrar sem misst hefðu barn gleymdu því aldrei og samfélagið þyrfti að sýna meiri nærgætni og stuðning til lengri tíma.
Mikilvægt að leita sér hjálpar
Að lokum lagði Sigrún áherslu á að sorg og áföll hefðu engan ákveðinn tímaramma. Fólk þyrfti mismunandi langan tíma til að vinna úr reynslu sinni og aðspurð sagði hún að það ætti ekki að þrýsta á fólk að „komast yfir“ erfiða atburði innan ákveðins tíma.
Hún sagði mikilvægt að fólk leitaði sér aðstoðar ef það fyndi að sorg eða áfall væri farið að hafa veruleg áhrif á daglegt líf. Hún nefndi meðal annars jóga, hugleiðslu, EMDR-meðferð, samtalsmeðferð og stuðningshópa sem leiðir sem gætu hjálpað fólki að ná meiri jafnvægi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.