Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Tómas Brynjólfsson, varaseðlabankastjóra í síðdegisútvarpinu um stöðu húsnæðismarkaðarins, greiðslumat banka og möguleika ungs fólks til að eignast sína fyrstu íbúð. Tómas sagði að háir vextir og hátt húsnæðisverð gerðu mörgum erfitt fyrir að komast inn á markaðinn, en hafnaði því að lausnin fælist í aukinni skuldsetningu eða rýmri lánareglum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hátt húsnæðisverð og vextir þrengja stöðuna
Í umræðunni kom fram að margir fyrstu kaupendur ættu erfitt með að standast greiðslumat banka vegna hárra vaxta og mikils húsnæðisverðs. Tómas sagði að þessi 2 atriði færu saman og skertu lánshæfi margra sem vildu kaupa sína fyrstu eign. Hann benti þó á að þróunin væri ekki einsleit og að þúsundir einstaklinga keyptu sína fyrstu íbúð á hverju ári. Að hans mati væri því rangt að draga þá ályktun að ungt fólk kæmist almennt ekki inn á húsnæðismarkaðinn, þótt staðan væri vissulega erfið fyrir marga.
Varar við aukinni skuldsetningu
Arnþrúður vísaði til gagnrýni á lánareglur banka og þess að sumir teldu þær halda fólki utan markaðarins. Tómas sagði að reynslan af of mikilli skuldsetningu fyrir fjármálahrunið sýndi hversu alvarlegar afleiðingarnar gætu orðið þegar heimili tækju of stór lán.
Hann minnti á að tímabil 100% húsnæðislána hefði ekki endað vel og aukið aðgengi að lánsfé leiddi oft til hækkunar húsnæðisverðs fremur en varanlegrar lausnar fyrir kaupendur. Þeir sem stæðu utan markaðarins yrðu þá jafnvel enn verr settir þar sem fasteignaverð hækkaði hraðar.
Reglur eiga að draga úr áhættu
Tómas sagði að reglur um greiðslubyrði væru fyrst og fremst settar til að vernda bæði heimilin og fjármálakerfið. Rannsóknir sýndu að áhætta ykist verulega þegar of stór hluti ráðstöfunartekna færi í afborganir lána.
Hann taldi að engar einfaldar eða skjótar lausnir væru til á húsnæðisvandanum. Varanlegur árangur næðist frekar með stöðugra efnahagsumhverfi, lægri verðbólgu og lægra vaxtastigi en með því að hvetja fólk til að taka sífellt hærri lán.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.