Pétur Gunnlaugsson ræddi við Ögmund Jónasson, fyrrverandi ráðherra og meðlim í Til vinstri við ESB, í síðdegisútvarpinu, um hvað Ísland gæti fengið út úr aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Ögmundur sagðist ekki koma auga á ávinning sem réttlætti að Ísland léti frá sér réttinn til sjálfstæðra viðskiptasamninga, sæti sitt innan Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar og yfirráð yfir sjávarútvegi, landbúnaði og utanríkisstefnu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Markaðsaðgangurinn þegar tryggður
Pétur spurði hvað Ísland gæti fengið út úr aðildarviðræðunum þegar ljóst væri að landið þyrfti að færa verulegt vald til stofnana ESB.
Ögmundur svaraði að EES-samningurinn tryggði Íslandi þegar aðgang að innri markaði Evrópu. Það væri helsti ávinningurinn sem ríki leituðu eftir með nánara samstarfi við sambandið en Ísland nyti hans nú þegar.
Aðildarviðræður myndu því fremur snúast um hversu miklu af núverandi réttindum og sjálfstæði Íslendingar fengju að halda. Spurningin væri ekki aðeins hvað Ísland fengi heldur hvað landið þyrfti að láta frá sér.
Ögmundur sagði skynsamlegra að halda þeim réttindum sem Ísland hefði nú. Þar nefndi hann möguleikann á að gera sjálfstæða tvíhliða viðskiptasamninga við ríki utan ESB og eigið sæti við samningaborð Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar.
Við aðild myndi framkvæmdastjórn ESB semja fyrir hönd Íslands í viðskiptamálum. Landið hefði þá ekki lengur sjálfstæða rödd heldur yrði hluti af sameiginlegri afstöðu sambandsins.
Forræði yfir mikilvægum málaflokkum tapast
Sama ætti við um sjávarútveg og landbúnað. Ögmundur sagði forræði yfir þessum málaflokkum færast til ESB en sameiginleg stefna sambandsins yrði ráðandi.
Hann sagðist ekki sjá hvað Ísland fengi í staðinn fyrir þau réttindi sem Ísland léti af hendi. Umræðan snerist gjarnan um líkleg áhrif á vexti og efnahagslegan stöðugleika en ekki yrði samið um slíkt við samningaborðið.
Ögmundur sagði Ísland jafnframt hafa meira sjálfstæði í utanríkismálum utan ESB. Evrópusambandið gerði meiri kröfur um samræmda utanríkisstefnu en NATO og við aðild þyrfti Ísland í auknum mæli að fylgja sameiginlegri afstöðu þess.
Að hans sögn væri því verið að fórna skýrum réttindum fyrir ávinning sem byggðist að miklu leyti á spám og líkindareikningi.
Styrkirnir koma úr sameiginlegum sjóðum
Mögulegir styrkir frá ESB réttlættu aðildina ekki heldur. Ögmundur benti á að aðildarríkin fjármögnuðu sjálf þá sjóði sem styrkirnir kæmu úr.
Ísland myndi teljast til tekjuhærri ríkja sambandsins og yrði því meðal þeirra sem greiddu meira til sameiginlegra sjóða. Styrkir sem kynnu að renna til Íslands væru þannig að hluta fjármagnaðir með eigin framlögum landsins.
Hann sagðist ekki vera andvígur því að tekjuhærri þjóðir styddu þær efnaminni. Fjármunirnir þyrftu hins vegar að renna til velferðar, ábyrgrar uppbyggingar og samfélagslegra verkefna.
Fjármunir til hernaðaruppbyggingar
Þróunin innan ESB væri á annan veg en sífellt meiri fjármunir færu til hernaðaruppbyggingar á kostnað annarra málaflokka. Það samræmdist hvorki áherslum hans né þeirri friðarstefnu sem Íslendingar hefðu lengi viljað kenna sig við.
Ögmundur sagði Ísland geta tekist á við eigin vandamál án þess að færa ákvarðanavaldið til Brussel. Vildu Íslendingar breyta fiskveiðistjórnun, draga úr spillingu eða takmarka áhrif fjármagnsafla gætu þeir gert það sjálfir með lýðræðislegum ákvörðunum hér á landi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.