Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing í síðdegisútvarpinu um fullyrðingar þess efnis að aðild að Evrópusambandinu gæti leyst vandamál Íslands vegna krónunnar, verðbólgu og hárra vaxta. Guðmundur sagði þessi mál vera innlend efnahagsvandamál sem yrðu ekki leyst með aðild að ESB. Jafnvel þótt aðildarviðræður hæfust gætu liðið 15 til 20 ár þar til breyting yrði á gjaldmiðlinum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ísland uppfylli ekki efnahagsskilyrðin
Guðmundur sagði hörðustu stuðningsmenn ESB-aðildar leggja mikla áherslu á veikleika krónunnar og háa vexti. Sú umræða væri á villigötum þar sem aðild að Evrópusambandinu leysti þessi vandamál ekki sjálfkrafa.
Hann vísaði til efnahagsreglna Evrópusambandsins og sagði ríki með jafn mikla verðbólgu og háa vexti og Ísland fengi ekki að taka upp evru. Íslendingar þyrftu sjálfir að koma efnahagsmálunum í það horf að landið uppfyllti skilyrðin.
Jafnvel þótt niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu yrði jákvæð og aðildarviðræður hæfust væri upptaka evru ekki í augsýn. Guðmundur sagði breytingu á gjaldmiðli hugsanlega geta orðið eftir 15 til 20 ár en ekki strax í kjölfar viðræðna eða inngöngu.Guðmundur benti jafnframt á að Íslendingar gætu tekið upp hvaða gjaldmiðil sem er þjóðin þyrfti ekki að ganga í Evrópusambandið til þess. Umræða hafi verið um að taka upp Bandaríkjadollar en menn síðan fallið frá því en einstaka rekstraraðilar notuðu Bandaríkjadal í viðskiptum sínum.
Innlent vandamál sem þarf að leysa hér
Guðmundur sagði gengi krónunnar, verðbólgu og vexti vera innlend vandamál sem aðrar þjóðir gætu ekki leyst fyrir Íslendinga. Stjórnvöld yrðu að taka á orsökum þeirra óháð því hvort Ísland stefndi að aðild að Evrópusambandinu.
Hann benti á að mörg íslensk fyrirtæki hefðu fyrir löngu tekið upp erlendan gjaldmiðil eins og Bandaríkjadal sem rekstrargjaldmiðil. Ísland hefði einnig getað tengt krónuna við annan gjaldmiðil í stað þess að leyfa henni að sveiflast.
Guðmundur nefndi dollar sem mögulega viðmiðun og sagði hægt að ákveða fast viðmiðunargengi krónunnar gagnvart honum. Slíkt gæti dregið úr gengissveiflum sem hefðu mikil áhrif á verðlag og afkomu heimilanna.
Gengissveiflur lækki raunlaun
Guðmundur sagði gengissveiflur og verðbólgu í reynd verða að aðferð til að lækka laun. Verðlag hækkaði á meðan, laun stæðu í stað og kaupmáttur fólks minnkaði.
Arnþrúður spurði hvort gengisbreytingar tengdust ekki einnig hagsmunum útflutningsgreinanna. Guðmundur svaraði að svo gæti verið en hægt væri að bregðast við gengisvandanum með öðrum leiðum en inngöngu í ESB.
Hann nefndi Danmörku sem dæmi um ríki sem hefði haldið eigin gjaldmiðli en tengt hann við evru. Finnland hefði hins vegar tekið evruna upp að fullu og Guðmundur sagði þá leið hafa reynst landinu illa.
Aðildarviðræður við Evrópusambandið fælu því ekki í sér skjóta lausn á háum vöxtum eða verðbólgu. Guðmundur sagði Íslendinga þurfa að koma stjórn á eigin efnahagsmál áður en breyting á gjaldmiðli gæti yfirhöfuð komið til álita.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.