Pétur Gunnlaugsson ræddi við Pál Vilhjálmsson, blaðamann og bloggara í síðdegisútvarpinu í dag um áhrif hugsanlegrar ESB-aðildar Íslands á varnarmál og stöðu landsins á Norður-Atlantshafi. Í viðtalinu sagði Páll að Ísland gegndi lykilhlutverki í öryggishagsmunum Bandaríkjanna og innganga í Evrópusambandið gæti dregið landið inn í aukin átök stórvelda um völd á svæðinu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ísland lykilsvæði í varnarkerfi Atlantshafsins
Páll sagði að svokallað GIUK-svæði, sem nær frá Grænlandi yfir Ísland til Bretlandseyja, væri eitt mikilvægasta hafsvæði Norður-Atlantshafsins í hernaðarlegu tilliti. Hann sagði bandarísk stjórnvöld líta svo á að sá sem hefði áhrif á þetta svæði stjórnaði mikilvægum siglingaleiðum og varnarkerfum á Atlantshafi. Í viðtalinu kom fram að aukinn áhugi Bandaríkjanna á Grænlandi tengdist þessari landfræðilegru stöðu og stefna Donald Trump gagnvart norðurslóðum endurspeglaði áherslur í öryggismálum Bandaríkjanna.
Varað við áhrifum ESB-aðildar á samskipti við Bandaríkin
Páll sagði, ef Ísland yrði aðildarríki Evrópusambandsins gætu Bandaríkin litið svo á að Brussel hefði aukin áhrif yfir mikilvægu varnarsvæði á Norður-Atlantshafi. Hann taldi að það gæti skapað spennu milli Evrópusambandsins og Bandaríkjanna þar sem bæði stórveldin vildu tryggja áhrif sín á svæðinu. Að mati Páls væri Ísland ekki að „ná tökum“ á Evrópusambandinu með aðild heldur yrði landið hluti af stærra valdakerfi þar sem ákvarðanir yrðu teknar utan Íslands.
Evrópa og stórveldadraumarnir
Í viðtalinu sagði Páll að Evrópusambandið stefndi í aukið pólitískt og hernaðarlegt sjálfstæði gagnvart Bandaríkjunum. Hann vísaði meðal annars til umræðu innan Evrópu um aukna sameiginlega varnarmálastefnu og uppbyggingu hernaðargetu sambandsins. Hann sagði að staða Íslands gæti orðið viðkvæm ef átök eða hagsmunaárekstrar milli Bandaríkjanna og Evrópusambandsins ykjust á næstu árum.
Ísland ætti að fara varlega
Páll sagði að Ísland ætti að fara varlega á tímum mikilla breytinga í alþjóðakerfinu. Hann nefndi að bæði Ólafur Ragnar Grímsson fyrrum forseti og Geir H. Haarde hefðu talað fyrir því að Ísland forðaðist stór skref í utanríkismálum á meðan óvissa ríkti um þróun öryggismála í Evrópu og á Norður-Atlantshafi. Staða heimsins væri nú of óstöðug til að Ísland ætti að taka ákvörðun um inngöngu í Evrópusambandið á næstu misserum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.