Pétur Gunnlaugsson ræddi við Frosta Sigurjónsson, rekstrarhagfræðing og fyrrverandi þingmann í síðdegisútvarpinu um efnahagsleg áhrif mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Frosti segir að ýmis loforð um lægra matvælaverð, aukna bankasamkeppni og efnahagslegan ávinning af aðild standist illa nánari skoðun. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ávinningur aðildar óljós
Frosti sagði að Ísland nyti nú þegar aðgangs að innri markaði Evrópu í gegnum EES-samninginn og óljóst væri hvaða viðbótarávinningur fælist í fullri aðild að Evrópusambandinu. Hann benti á að ríki sem nú sæktu um aðild væru flest að gera það til að fá aðgang að innri markaði ESB og fjárhagslegum stuðningi úr sjóðum Evrópusambandsins. Staða Íslands væri önnur þar sem landið hefði þegar markaðsaðgang en myndi sem aðildarríki jafnframt taka á sig auknar fjárhagslegar skuldbindingar.
Að hans mati væri því eðlilegt að spyrja hvaða ávinningur réttlætti þann kostnað og þær breytingar sem aðild gæti haft í för með sér.
Matvælaverð ráðist af fleiri þáttum en tollum
Í umræðunni var fjallað um fullyrðingar um að aðild að Evrópusambandinu myndi lækka matvælaverð á Íslandi. Frosti sagðist ekki telja að slíkar væntingar ættu sér sterkan grundvöll. Hann benti á að yfir 90% innfluttra matvæla bæru nú þegar ekki tolla og nefndi sem dæmi að innflutt hveiti væri dýrara á Íslandi en víða í Evrópu þrátt fyrir að engir tollar væru lagðir á vöruna. Að hans mati skýrðist verðmunurinn frekar af smæð markaðarins, flutningskostnaði og öðrum rekstrarþáttum.
Frosti sagði jafnframt að umræðan um lægra matvælaverð snerist í raun oft um framtíð íslensks landbúnaðar. Hann taldi að aukin samkeppni frá ríkjum með gjörólíkar framleiðsluaðstæður gæti dregið úr innlendri matvælaframleiðslu og þar með veiklað fæðuöryggi landsins.
Erlendir bankar ekki líklegir til að breyta markaðnum
Pétur vék að bankakerfinu og þeirri hugmynd að upptaka evru eða aðild að Evrópusambandinu myndi leiða til aukinnar samkeppni á íslenskum fjármálamarkaði. Frosti taldi það ólíklegt og benti á að bankastarfsemi væri að miklu leyti staðbundin. Þekking á viðskiptavinum, fasteignamarkaði og atvinnulífi skipti miklu máli og þess vegna væri meirihluti útlána í Evrópu enn veittur innan hvers ríkis fyrir sig, þrátt fyrir sameiginlegan gjaldmiðil.
Evrópa glímir við hægan hagvöxt
Frosti sagði að hagvöxtur í Evrópu hefði um langt skeið verið hægari en í Bandaríkjunum. Hann vísaði til umræðu innan Evrópusambandsins um að umfangsmikið regluverk, hátt orkuverð og skortur á fjárfestingum hefðu dregið úr samkeppnishæfni álfunnar.
Hann nefndi að orkukostnaður í Evrópu væri víða margfalt hærri en í Bandaríkjunum og mörg fyrirtæki hefðu flutt starfsemi sína annað. Að hans mati ætti umræðan um Evrópusambandið því ekki aðeins að snúast um mögulegan ávinning af aðild, heldur einnig um þær áskoranir sem Evrópusambandið stendur sjálft frammi fyrir.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.