Pétur Gunnlaugsson ræddi við Snorra Másson, þingmann og varaformann Miðflokksins í síðdegisútvarpinu um stjórnskipulegar afleiðingar aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Í viðtalinu hélt Snorri því fram að ESB-aðild væri ekki sambærileg hefðbundnum milliríkjasamningum heldur fæli hún í sér verulegt framsal ríkisvalds og grundvallarbreytingar á því hvernig landinu væri stjórnað. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Meira en hefðbundinn milliríkjasamningur
Snorri gagnrýndi þá framsetningu að aðild að Evrópusambandinu væri einfaldlega enn einn milliríkjasamningurinn í röð þeirra sem Ísland hefði gert í gegnum tíðina. Hann sagði að slíkur samanburður væri villandi þar sem ESB væri yfirþjóðlegt samstarf sem fæli í sér að ákvarðanir sem teknar væru utan Íslands hefðu bein áhrif á íslenskt lagakerfi.
Meginmunurinn væri sá að innan Evrópusambandsins tækju reglugerðir og ákvarðanir stofnana Evrópusambandsins gildi með öðrum hætti en Ísland þekkti í núverandi samstarfi sínu við Evrópuríki.
Áhrif á löggjafarvald og dómsvald
Snorri benti á að aðild að Evrópusambandinu hefði áhrif á fleiri svið en efnahagsmál. Hann nefndi löggjafarvald, dómsvald, landbúnað, sjávarútveg og tollamál sem dæmi um málaflokka þar sem ákvörðunarvald myndi að hluta færast frá íslenskum stjórnvöldum til stofnana Evrópusambandsins.
Mikilvægt væri að almenningur gerði sér grein fyrir að um væri að ræða breytingar á allri undirstöðu stjórnskipunar landsins. Slíkar breytingar hefðu áhrif á hvernig lög yrðu sett, túlkuð og framkvæmd til frambúðar.
Ræða þarf um áhrifin á stjórnarskrána
Snorri fjallaði einnig um tengsl Evrópumála og stjórnarskrárinnar. Hann sagði að þegar EES-samningurinn hefði verið tekinn upp hefði farið fram ítarleg umræða um samræmi hans við stjórnarskrá Íslands. Að hans mati ætti sama sjónarmið að gilda um frekari framsal ríkisvalds.
Hann gagnrýndi tilraunir til að innleiða breytingar sem gætu haft stjórnskipulegar afleiðingar án þess að skýr pólitísk og lagaleg umræða færi fram um hvort slíkt samræmdist stjórnarskránni.
Evrópusambandið í stöðugri þróun í átt að aukinni miðstýringu
Snorri benti jafnframt á að umræðan snerist ekki aðeins um Evrópusambandið eins og það væri í dag heldur einnig um þá þróun sem framundan kynni að vera. Hann vísaði til umræðu innan Evrópusambandsins um aukna samþættingu og sterkari miðstýringu sem svar við efnahagslegum og pólitískum áskorunum.
Að hans mati þyrftu Íslendingar því ekki aðeins að meta núverandi stöðu Evrópusambandsins heldur einnig hvernig valdaskipan þess gæti þróast á næstu árum og áratugum. Hann taldi að slíkar breytingar gætu haft veruleg áhrif á sjálfstæði íslenskra stjórnvalda og möguleika þeirra til að taka ákvarðanir á eigin forsendum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.