Pétur Gunnlaugsson ræddi við Ernu Bjarnadóttur, hagfræðing og Harald Ólafsson, formann Heimssýnar og prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands í síðdegisútvarpinu um áhrif mögulegrar ESB-aðildar á íslenskan landbúnað. Erna sagði upptöku landbúnaðarkerfis ESB myndu breyta rekstrarforsendum íslensks landbúnaðar í grundvallaratriðum. Tollvernd gagnvart landbúnaðarvörum myndi breytast og Ísland tæki upp sameiginlega tollskrá sambandsins og frjálst vöruflæði innan þess. Hún sagði afleiðingarnar ná til byggðar í sveitum og ferðaþjónustu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Rekstrarforsendur bænda myndu breytast
Pétur spurði Ernu hvaða áhrif það hefði á íslenskan landbúnað ef Ísland gengi í ESB og tæki upp landbúnaðarkerfi sambandsins. Hún svaraði að rekstrarforsendur greinarinnar myndu breytast í grundvallaratriðum.
Íslensk tollvernd yrði ekki áfram með sama hætti og Ísland tæki upp sameiginlega tollskrá ESB gagnvart ríkjum utan sambandsins. Jafnframt tæki við frjálst vöruflæði innan innri markaðarins. Þetta hefði bein áhrif á samkeppnisstöðu íslenskra bænda og verðmyndun landbúnaðarvara.
Finnland sýnir hvernig breytingin getur orðið
Erna vísaði til reynslu Finna þegar þeir gengu í Evrópusambandið. Þar væri hægt að sjá hvaða áhrif breytingin á tollvernd og inngangan á innri markaðinn hefði haft á mismunandi landbúnaðarvörur.
Bændur hefðu fengið aðlögunaraðstoð til að mæta breytingunum. Erna sagði verð á afurðum ráða miklu um það hvað bændur væru tilbúnir að framleiða og því hefðu breytingar á verðmyndun bein áhrif á rekstrarforsendur búanna.
Hún sagði þó ekki að íslenskur landbúnaður myndi leggjast af við aðild. Meginatriðið væri að rekstrarumhverfið yrði annað og íslenskir bændur þyrftu að starfa samkvæmt allt öðrum forsendum en þeir gera í dag.
Áhrifin gætu náð langt út fyrir landbúnaðinn
Umræðan færðist einnig að því hvaða áhrif samdráttur í landbúnaði og byggð gæti haft á ferðaþjónustuna. Ef búskapur drægist saman og byggð legðist af á ákveðnum svæðum gæti ásýnd íslenskra sveita breyst.
Erna benti á að lifandi sveitir væru sjálfar hluti af þeirri upplifun sem Ísland byði erlendum ferðamönnum. Hún rifjaði upp ávarp fyrrverandi forstjóra Flugleiða á Búnaðarþingi þar sem bent hefði verið á að ásýnd íslenskra sveita væri eitt af því sem drægi erlenda ferðamenn til landsins.
Haraldur tók undir þetta og sagði þar koma fram mikilvægt samband milli landbúnaðar, búsetu og ferðaþjónustu. Afleiðingar breytinga á rekstrarforsendum bænda gætu því orðið víðtækari en þær sem mældust eingöngu innan landbúnaðarins.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.