Pétur Gunnlaugsson ræddi við Pál Vilhjálmsson, bloggara og blaðamann í síðdegisútvarpinu í dag, um áhrif fyrirhugaðrar þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið á ríkisstjórnina. Páll sagði Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra, hafa veikt stöðu sína með því að láta Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra leiða málið og taldi að niðurstaðan gæti reynt verulega á stjórnarsamstarfið. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Kristrún hafi látið undan þrýstingi
Pétur spurði hvort ríkisstjórnin væri að veikja stöðu sína með því að boða þjóðaratkvæðagreiðsluna þrátt fyrir jákvæð teikn í íslensku atvinnulífi. Hann nefndi meðal annars hátt fiskverð, uppbyggingu gagnavera, verðmæti orkunnar, stöðu ferðaþjónustunnar og áhuga erlendra fyrirtækja á fjárfestingum.
Páll sagði ákvörðunina um að flýta kosningunni ekki hafa verið að frumkvæði Kristrúnar. Fyrir þingkosningar hefði hún sagt að ESB- málið yrði ekki á dagskrá á þessu kjörtímabili og ekki vilja knýja þjóðina inn í ESB.
Viðreisn hefði hins vegar sett þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB sem skilyrði, við myndun ríkisstjórnarinnar. Páll sagði Þorgerði Katrínu síðan hafa knúið á um að kosningin færi fram fyrr en nauðsynlegt hefði verið samkvæmt stjórnarsáttmálanum.
Kristrún hefði látið undan þeirri kröfu og þar með skaðað ímynd sína sem leiðtogi. Hún hefði jafnframt afhent Þorgerði Katrínu frumkvæðið í einu umdeildasta máli ríkisstjórnarinnar.
Já, myndi færa Þorgerði Katrínu umboðið
Páll benti á að Kristrún hefði kosið að taka ekki virkan þátt í baráttunni vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Ef niðurstaðan yrði já hefði Þorgerður Katrín hins vegar leitt baráttuna og gæti því litið svo á að kjósendur hefðu veitt henni umboð til að leiða framhald aðildarferlisins.
Slíkt ferli myndi að sögn Páls hafa mikil áhrif á störf ríkisstjórnarinnar. ESB-málið gæti ýtt öðrum verkefnum til hliðar og tekið tíma og pólitíska orku frá efnahagsmálum, útlendingamálum og öðrum fyrirhuguðum breytingum.
Hann sagði aðildarferlið geta tekið að minnsta kosti 16 til 18 mánuði og jafnvel 2 til 3 ár. Á þeim tíma yrði erfitt fyrir stjórnarflokkana að halda öðrum ágreiningsmálum aðskildum frá umræðunni um ESB.
Nei gæti kallað á afleiðingar fyrir Viðreisn
Nei-niðurstaða gæti einnig valdið erfiðleikum innan ríkisstjórnarinnar. Páll sagði Viðreisn hafa lagt mesta pólitíska áherslu á þjóðaratkvæðagreiðsluna og yrði því helsti taparinn ef tillagan yrði felld.
Við slíkar aðstæður gæti flokkurinn þurft að sýna fram á pólitískar afleiðingar niðurstöðunnar. Páll nefndi þann möguleika að Þorgerður Katrín léti af núverandi ráðherraembætti eða færði sig í annað embætti. Einnig gæti staða Viðreisnar veikst svo mikið að vafi skapaðist um áframhaldandi þátttöku flokksins í ríkisstjórninni.
Páll sagði ríkisstjórnina hafa haft svigrúm til að styrkja stöðu sína með því að einbeita sér að ríkisfjármálum og öðrum verkefnum. Með því að flýta þjóðaratkvæðagreiðslunni hefði hún þess í stað tekið pólitíska áhættu sem gæti raskað stjórnarsamstarfinu óháð niðurstöðunni.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.