Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðrúnu Hafsteinsdóttur, formann Sjálfstæðisflokksins, í síðdegisútvarpinu um mögulega aðild Íslands að Evrópusambandinu og þær væntingar sem sumir hafa bundið við að Ísland geti samið sig frá reglum sambandsins á viðkvæmum sviðum. Guðrún sagði að Evrópusambandið myndi ekki breyta grundvallarreglum sínum fyrir Ísland og óraunhæft væri að gera ráð fyrir sérlausnum sem fælu í sér varanlegar undanþágur frá sameiginlegu regluverki sambandsins. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Aðildarríki fylgi sameiginlegum leikreglum ESB
Mikil umræða hefur verið um hvort Ísland gæti samið um sérstöðu innan Evrópusambandsins, sérstaklega á sviðum sem teljast mikilvæg fyrir íslenska hagsmuni. Guðrún hafnaði alfarið þeirri hugmynd og benti á að sambandið byggist á sameiginlegu regluverki sem gildi fyrir öll aðildarríki.
Evrópusambandið hefði þróað sameiginlega stefnu á fjölmörgum sviðum í gegnum áratugi og að litlar líkur væru á að 27 aðildarríki samþykktu að breyta henni sérstaklega vegna aðildar Íslands. Aðildarviðræður snerust því fyrst og fremst um hvernig umsóknarríki aðlöguðu sig að reglum sambandsins en ekki öfugt.
Reynsla annarra ríkja
Guðrún vísaði til Noregs sem dæmi um ríki sem hafi fengið boð um aðlögun á tilteknum sviðum en ekki varanlegar breytingar á regluverki Evrópusambandsins. Einnig vísað hún til reynslu annarra ríkja sem fengu tímabundnar lausnir eða sérákvæði sem síðar tóku breytingum þegar nýjar reglur voru samþykktar innan sambandsins.
Aðspurð sagði Guðrún að stjórnvöld í aðildarríkjunum, með mikla hagsmuni af sjávarútvegi, hefðu í gegnum tíðina lagst gegn því að Ísland fengi sérkjör sem gætu skapað fordæmi fyrir önnur ríki. Hagsmunir einstakra ríkja innan sambandsins væru oft ólíkir og mótuðu afstöðu þeirra í slíkum málum.
Fullyrðingar um víðtækar undanþágur órökstuddar
Guðrún lagði áherslu á að kjósendur þyrftu að hafa raunhæfar væntingar um það sem gæti beðið Íslands í hugsanlegum aðildarviðræðum. Fullyrðingar um að hægt yrði að tryggja víðtækar undanþágur á sviðum sem skipta Ísland miklu máli væru að mati Guðrúnar ekki studdar reynslu annarra ríkja né því hvernig Evrópusambandið starfar.
Guðrún sagði að umræðan fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna þyrfti að byggjast á skýrum upplýsingum um það hvaða reglur giltu innan sambandsins og hvaða svigrúm umsóknarríki hefðu í reynd til að semja um frávik frá þeim. Að öðrum kosti væri hætta á að væntingar kjósenda byggðust fremur á vonum en þeirri reynslu sem fyrir liggur af stækkun Evrópusambandsins.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.