Pétur Gunnlaugsson ræddi við Pál Vilhjálmsson, blaðamann og bloggara í síðdegisútvarpinu um hættuna á pólitískri óvissu og stjórnmálakreppu í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið. Í viðtalinu sagði Páll að ríkisstjórnin hefði lagt mikið undir með atkvæðagreiðslunni og bæði tap og naumur sigur gætu skapað mjög erfiða stöðu fyrir stjórnvöld. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ríkisstjórnin leggur pólitískt líf sitt undir
Páll sagði að þjóðaratkvæðagreiðslan væri óvenjuleg að því leyti að ekki lægi fyrir þingmeirihluti fyrir inngöngu Íslands í Evrópusambandið heldur aðeins fyrir því að hefja viðræður á ný. Að hans mati hefði ríkisstjórnin engu að síður gert málið að einu stærsta pólitíska verkefni kjörtímabilsins. Ef niðurstaðan yrði nei myndi það jafngilda vantrausti á ríkisstjórnina og gæti kallað fram kröfur um afsögn og nýjar Alþingiskosningar. Þá taldi hann að stjórnvöld gætu einnig lent í miklum vandræðum þótt jáið hefði sigur ef munurinn yrði mjög lítill og kjörsókn lág.
Veikt umboð getur skapað deilur
Í þættinum kom fram að þjóðaratkvæðagreiðslan væri ráðgefandi og það gæti skapað deilur um túlkun niðurstöðunnar. Páll tók sem dæmi að ef kjörsókn yrði nálægt 50% og jáið næði aðeins naumum meirihluta, myndi ríkisstjórnin í reynd byggja áframhaldandi ESB-viðræður á stuðningi minnihluta kosningabærra manna. Hætta væri á að slíkt umboð yrði talið of veikt, til að réttlæta stórar breytingar á íslensku stjórnkerfi og tengslum landsins við Evrópusambandið.
Telur átök á Alþingi geta harðnað
Páll sagði einnig að ríkisstjórnin hefði lofað að viðræðurnar yrðu „óskuldbindandi“ og án aðlögunar að regluverki Evrópusambandsins. Hann taldi þó að í reynd myndu koma fram kröfur frá Brussel um breytingar á íslenskum lögum og stjórnsýslu ef viðræður héldu áfram.
Slíkt gæti leitt til harðra átaka á Alþingi þar sem hvert einstakt mál yrði umdeilt. Að hans mati gæti það skapað langvarandi pólitíska spennu og jafnvel lamað þingstörf ef ríkisstjórnin reyndi að knýja fram breytingar með veiku pólitísku umboði.
Ríkisstjórnin vill lága kjörsókn
Í viðtalinu gagnrýndi Páll einnig tímasetningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst og sagði að með því væri verið að kjósa yfir sumartímann þegar margir væru fjarri heimilum sínum. Hann taldi að stjórnvöld hefðu hafnað hugmyndum um að halda atkvæðagreiðsluna síðar um haustið, vegna þess að þau óskuðu eftir minni kjörsókn. Að hans mati treystu stuðningsmenn ESB innan ríkisstjórnarinnar á að harðir stuðningsmenn sambandsins mættu frekar á kjörstað en andstæðingar aðildar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.