Pétur Gunnlaugsson ræddi við Ragnar Árnason, hagfræðing og prófessor emerítus í síðdegisútvarpinu í gær, um ETS-kerfi Evrópusambandsins, loftslagsstefnu ESB og möguleg áhrif Evrópusambandsaðildar á Ísland. Ragnar sagði að þátttaka Íslands í ETS-kerfinu hefði þegar leitt til hækkandi kostnaðar fyrir heimili og fyrirtæki og greiðslur Íslands vegna kerfisins væru nú þegar á bilinu 5 til 10 milljarðar króna á ári. Að hans mati stefndi kostnaðurinn í fleiri tugi milljarða króna árlega ef ekkert breyttist. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ísland fór sjálfviljugt inn í kerfið
Í viðtalinu sagði Ragnar að Ísland hefði tekið sjálfstæða ákvörðun um að taka þátt í loftslagsstefnu Evrópusambandsins árið 2012 þrátt fyrir að það væri ekki bein skylda samkvæmt EES-samningnum. Hann sagði ETS-kerfið hafa komið fram 3 til 4 árum síðar og að Ísland hefði ákveðið að taka þátt í því þrátt fyrir að Evrópusambandið sjálft hefði talið að kerfið hentaði Íslandi illa.
Ragnar sagði kerfið fyrst og fremst hannað fyrir þéttbýl Evrópuríki þar sem auðveldara væri að draga úr bílaumferð með almenningssamgöngum á borð við lestarkerfi. Hann benti á að aðstæður á Íslandi væru allt aðrar þar sem samgöngur byggðu að mestu á flugi og akstri.
Flugfargjöld og flutningsgjöld hafa hækkað nú þegar
Að hans mati hefði ETS-kerfið þegar hækkað flugfargjöld og flutningskostnað. Hann sagði skipafélög nú einnig greiða kolefnisgjöld samkvæmt kerfinu og að sá kostnaður myndi skila sér í hærra innflutningsverði og þar með hærra vöruverði á Íslandi.
Varar við áhrifum Evrópusambandsaðildar
Benti Ragnar á að Ísland geti sagt sig frá ETS-kerfinu þar sem þátttakan væri sjálfviljug og sagðist hissa á því að stjórnvöld hefðu ekki skoðað þann möguleika alvarlega. Í viðtalinu ræddi hann einnig möguleg áhrif fullrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Hann sagði að með aðild hefði Ísland minni möguleika til að hafa áhrif á reglur sambandsins og þyrfti að taka við ákvörðunum þess án undanþága.
Evrópusambandið líklegt til að þrýsta á að samræma íslenska lýfeyriskerfið því evróðska
Ragnar nefndi sérstaklega lífeyriskerfið og sagði að Evrópusambandið gæti síðar þrýst á um samræmingu lífeyrisréttinda milli ríkja. Hann benti á að flest Evrópuríki byggðu á gegnumstreymiskerfum á meðan Ísland væri með uppsöfnunarkerfi lífeyrissjóða. Að hans mati væri líklegt að Evrópusambandið myndi á næstu árum halda áfram að samræma skattkerfi og félagsleg réttindi milli aðildarríkja. Slíkar breytingar gætu því haft veruleg áhrif á íslenskt efnahagslíf og sjálfstæði í stefnumótun.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.