Pétur Gunnlaugsson ræddi við Óðinn Frey Baldursson, formann Ungra Evrópusinna og Steinar Inga Kolbeins, stjórnarformann Ungra gegn ESB í síðdegisútvarpinu, um efnahagsleg áhrif mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Óðinn sagði upptöku evru helstu ástæðu sína fyrir stuðningi við aðild og taldi hana geta aukið viðskipti, fjárfestingu og samkeppni. Steinar sagði rökin byggjast á vonum um framtíðina og að ESB væri kynnt sem lausn á óánægju vegna verðbólgu og hárra vaxta. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Vill nýta ESB sem efnahagslegt verkfæri
Pétur spurði hvernig Ísland gæti litið út árið 2040 ef stefna Evrópusinna næði fram að ganga. Óðinn vonaðist til þess að aðild myndi leiða til meiri erlendrar fjárfestingar, aukinnar samkeppni og stöðugra efnahagslífs. Þá yrði Ísland mögulega komið með annan gjaldmiðil.
Steinar greip orðið „von“ á lofti og benti á að ekki væri hægt að fullyrða að þessi þróun yrði niðurstaðan. Hann sagðist frekar vonast til þess að Íslendingar hefðu áfram visku og svigrúm til að taka góðar ákvarðanir fyrir eigin land.
Óðinn hafnaði því að hann liti á Evrópusambandið sem aðila sem kæmi til Íslands og leysti öll vandamál landsins. Sambandið væri verkfæri sem Íslendingar gætu nýtt sjálfir til að bæta lífskjör.
Þegar Pétur óskaði eftir nánari skýringu svaraði hann að upptaka evru væri skýrasta dæmið um slíkt verkfæri.
Gengisáhættan dragi úr fjárfestingu
Óðinn vísaði til nýrrar skýrslu sem Catherine Mann og fleiri hagfræðingar hefðu unnið um kosti og galla krónunnar og evrunnar. Niðurstaðan hefði verið að kostir evrunnar vægju þyngra en ókostirnir.
Gengisáhætta krónunnar drægi úr áhuga erlendra aðila á fjárfestingum hér á landi og torveldaði viðskipti. Sameiginlegur gjaldmiðill með helstu viðskiptalöndum Íslands gæti því aukið bæði fjárfestingu og samkeppni.
Samkvæmt skýrslunni sem Óðinn vísaði til gætu alþjóðaviðskipti Íslands aukist um 30 til 50% á næstu 10 árum með upptöku evru. Hann benti jafnframt á að stærstur hluti viðskipta Íslands væri við Evrópuríki eða færi í gegnum evrópskar hafnir.
Steinar sagði þær tölur geta gefið skakka mynd. Hluti útflutnings færi til dæmis í gegnum Rotterdam þótt endanlegur áfangastaður vörunnar væri utan Evrópu.
Fríverslunarsamningurinn við Kína félli niður
Pétur dró fram að Ísland væri með fríverslunarsamning við Kína og samskipti ríkjanna væru að aukast. Með inngöngu í ESB myndi Ísland taka upp sameiginlega viðskiptastefnu sambandsins og fríverslunarsamningurinn falla úr gildi.
Óðinn viðurkenndi að aðild hefði bæði kosti og ókosti. Meta þyrfti hvaða viðskiptasambönd væru mikilvægust en langstærstur hluti utanríkisviðskipta Íslands tengdist Evrópu.
Ekki hægt að tryggja lægri vexti með ESB
Steinar taldi stuðningsmenn aðildar höfða sterkt til forvitni kjósenda með orðunum, að rétt væri að sjá samninginn áður en ákvörðun væri tekin. Þá væri óánægja vegna verðbólgu og hárra vaxta notuð til að kynna ESB sem lausn.
Hann sagði þetta áhrifarík rök en ekki góð efnisleg rök. Íslendingar vissu nú þegar mikið um reglur og starfsemi Evrópusambandsins en aðild gæti ekki tryggt ákveðna vexti eða fyrirfram ákveðna efnahagslega niðurstöðu.
Óðinn taldi hins vegar að þjóðin ætti að fá niðurstöðu samningaviðræðna í hendur og taka lokaákvörðun út frá henni. Fyrir honum væru efnahagslegu rökin og möguleg upptaka evru sterkasta ástæðan fyrir því að hefja ferlið.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.