Pétur Gunnlaugsson ræddi við Harald Ólafsson, formann Heimssýnar og prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands í síðdegisútvarpinu um valdakerfi Evrópusambandsins og þróun þess til framtíðar. Í umræðunni kom fram að sambandið þróist í átt að aukinni miðstýringu þar sem vald færist frá einstökum ríkjum til sameiginlegra stofnana. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Markvisst dregið úr neitunarvaldi ríkja
Haraldur sagði að innan Evrópusambandsins væri skýr pólitísk stefna um að draga úr neitunarvaldi einstakra ríkja. Hann lýsti því að sú þróun hefði staðið yfir um árabil og hún væri hluti af samþættingarferli sambandsins. Í máli hans kom fram að slíkar breytingar styrktu miðlæga ákvarðanatöku og minnkuðu möguleika smærri ríkja til að stöðva ákvarðanir sem væru þeim óhagstæðar.
Miðstýring einkenni stórvelda
Haraldur sagði að sú stefna að sameina vald á miðlægum vettvangi væri einkennandi fyrir stórveldi. Hann útskýrði að í slíkum kerfum væri það miðstjórn sem tæki ákvarðanir í stærri málum en ekki einstök svæði eða ríki. Í umræðunni kom fram að Evrópusambandið stefni að því að verða slíkt valdakerfi með samræmda stefnu á lykilsviðum.
Sameiginleg viðskiptastefna mótar markaðina
Rætt var um viðskipta- og tollamál sem heyra undir sameiginlega stefnu Evrópusambandsins. Haraldur sagði að sambandið setji tolla á vörur frá ríkjum utan þess og ákveði viðbrögð í alþjóðlegum viðskiptadeilum. Hann lagði áherslu á að slík stefna tæki til allra aðildarríkja og Ísland yrði hluti af þeim ákvörðunum, þar á meðal í mögulegum tolladeilum sem gætu haft áhrif á útflutning og markaði.
Stóru ríkin ráða ferðinni
Í umræðunni kom fram að stærstu ríki Evrópusambandsins hefðu mest áhrif á stefnumótun. Haraldur sagði að Þýskaland og Frakkland, væru leiðandi í ákvörðunum sambandsins og mótuðu stefnu þess á lykilsviðum. Hann lýsti því að smærri ríki hefðu takmarkaða möguleika til að breyta stefnu sambandsins og ákvarðanir væru teknar á forsendum stærstu hagkerfanna.
Stefna sambandsins mótast utan Íslands
Haraldur sagði að Evrópusambandið starfaði á grundvelli eigin hagsmuna og mótaði stefnu sína út frá þeim. Í umræðunni kom fram að aðildarríki fylgdu þeirri stefnu sem ákveðin væri á vettvangi sambandsins. Hann lagði áherslu á að Ísland hefði ekki forsendur til að móta stefnu sambandsins heldur yrði bundið af þeim ákvörðunum sem þar væru teknar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.