Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Dagbjörtu Ósk Steindórsdóttur, stjórnarformann Samtaka aðstandenda og fíknisjúkra og Hörpu Hildiberg Böðvarsdóttur, trúnaðarmann samtakanna í síðdegisútvarpinu um áhrif fíknivanda á fjölskyldur. Báðar eiga þær syni sem eiga við fíknivanda að stríða og í þættinum var farið yfir reynslu þeirra sem aðstandendur. Hörpa sagði frá því í þættinum hvernig fíknivandi sonar hennar hafði víðtæk og langvarandi áhrif á allt heimilislíf og sérstaklega á systkini hans. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fjölskyldulífið mótaðist af stöðugri óvissu
Harpa lýsti því að fíkn sonar hennar hefði haft djúp áhrif á daglegt líf fjölskyldunnar. Hann var oft í slæmu ástandi þegar hann kom heim og þurfti hún ítrekað að sækja hann og koma honum í skjól. Hann hafi byrjað í neyslu um 17 ára aldur en væri orðinn 42ja ára í dag. Hún vakti yfir honum, fylgdist með honum og reyndi að halda honum stöðugum á meðan hann var í fráhvarfi eða mikilli neyslu. Á sama tíma vann faðir hans langa vinnudaga og því féll meginábyrgðin á umönnun og viðbrögð við ástandinu á Hörpu og dóttur hennar. Hún sagði að þetta ástand hefði verið viðvarandi í tæp 26 ár og haft veruleg áhrif á fjölskylduna í heild. Samhliða neyslunni hafi sonurinn verið í afbrotum og væri síbrotamaður eins og það væri skilgreint.
Systirin dróst inn í aðstæður og þroski tafðist
Í þættinum kom fram að systir hans, sem er 12 árum yngri, hefði orðið djúpt snortin af aðstæðunum. Hún var oft nálægt bróður sínum og vinahópi hans og tók á sig hlutverk aðstoðar og verndar. Harpa sagði að dóttir hennar hefði ítrekað reynt að hjálpa bróður sínum og jafnvel tekið að sér að greiða skuldir eða sinna erindum fyrir hann. Hún hafi þannig dregist inn í aðstæður sem hún átti ekki að bera ábyrgð á. Afleiðingin var sú að þroski hennar tafðist verulega og hún náði ekki að ljúka námi á hefðbundnum tíma. Hún komst síðar út úr aðstæðunum, með því að flytjast erlendis og hefur í dag náð að byggja upp líf sitt þar.
Áhrif á yngri systkini og fjölskyldutengsl
Harpa sagði að yngri systkini hefðu einnig orðið fyrir áhrifum af ástandinu, meðal annars vegna þess að spennan og óvissan á heimilinu var stöðug. Fíknivandinn hafði þannig áhrif á alla fjölskylduna, ekki aðeins þann sem glímdi við neysluna. Hún lýsti því að sonur hennar hefði ávallt verið til staðar í lífi fjölskyldunnar, jafnvel þegar hann var ekki heima eða í fangelsi, þar sem áhyggjur og ótti fylgdu honum stöðugt.
Ágreiningur milli foreldra um viðbrögð
Í umræðunni kom fram að foreldrar hans hefðu ekki alltaf verið sammála um hvernig bregðast ætti við. Harpa sagðist hafa viljað setja skýrari mörk til að vernda önnur börn á heimilinu en faðir hans hafi síður viljað loka dyrunum á hann. Þessi ágreiningur skapaði spennu innan fjölskyldunnar og gerði aðstæður enn flóknari.
Fjölskyldan lifði í skugga fíknarinnar
Frásögn Hörpu sýnir hvernig fíknivandi eins einstaklings getur haft víðtæk áhrif á alla fjölskylduna og mótað líf hennar til langs tíma. Hún sagði að allt heimilislífið hefði snúist um að bregðast við aðstæðum sem sonur hennar skapaði. Þrátt fyrir erfiða reynslu hefur fjölskyldan reynt að halda utan um hvert annað og byggja upp líf sitt að nýju en áhrifin séu enn til staðar og hafa markað alla sem að málinu komu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.