Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu við Sigurjón Þórðarson, þingmann Flokks fólksins og formann fjárlaganefndar Alþingis í síðdegisútvarpinu í dag, um stuðning Íslands við Úkraínu og útgjöld til öryggis- og varnarmála. Sigurjón hafði ekki skýra tölu yfir það hvað Ísland greiðir árlega til Úkraínu og sagði nefndarmann í fjárlaganefnd sem hefur lagt sérstaka áherslu á málið, telja sig ekki fá nægilega sundurliðun upplýsinga. Ef þeir fá upplýsingar verða þeir að samþykkja trúnaðarskyldu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Engin skýr árleg tala liggur fyrir
Arnþrúður spurði hvað Ísland greiði beint til Úkraínu og vísaði til samkomulags sem Bjarni Benediktsson undirritaði á sínum tíma upp á 16 milljarða króna til nokkurra ára.
Hún spurði hvað hefði bæst við síðan og hvað væri nú sett í fjárlög vegna stuðnings við Úkraínu. Sigurjón hafði ekki upphæðina við höndina og sagði sig ekki muna eftir sérstökum fjárlagalið um Úkraínu. Hann tók þó fram að hann gæti aflað upplýsinganna ef þær væru aðgengilegar. Arnþrúður gerði athyugasemdir við það að Úkraína sem væri annað þjóðríki væri á fjárlögum Íslands og ekki væru til upplýsingar um fjárhæðir sem íslenskir skattgreiðendur létu af hendi.
Fjárlaganefnd fær ekki næga sundurliðun
Pétur spurði hvernig fjárlaganefnd gæti sinnt eftirlitshlutverki sínu þegar utanríkisráðherra veitti stuðning til Úkraínu án þess að sundurliðunin lægi skýrt fyrir. Sigurjón sagði nefndarmann í fjárlaganefnd leggja sérstaka áherslu á málið og henni fyndist hún ekki fá nægar upplýsingar.
Arnþrúður vísaði jafnframt til þess að Guðlaugur Þór Þórðarson hefði óskað eftir skýringum og sundurliðun vegna 43 milljarða króna vegna útgjalda utanríkisráðuneytisins frá október 2025, án þess að þær upplýsingar hefðu fengist.
Þingmenn geta fengið upplýsingar um kostnað með því að samþykkja þagnarskyldu
Sigurjón sagði öryggishagsmuni hafa verið nefnda sem ástæðu fyrir því að upplýsingar væru ekki sundurliðaðar opinberlega.
Þingmenn hefðu þó getað fengið aðgang að tilteknum trúnaðargögnum með því að fara inn í sérstakt herbergi og undirgangast trúnaðarskyldu. Þeir mættu þá kynna sér upplýsingarnar en ekki greina frá atriðum sem þeir tækju eftir sem vörðuðu öryggi ríkisins.
Alþingi fer með fjárveitingavaldið
Pétur lagði áherslu á að Alþingi færi með fjárveitingavaldið og ráðherrar yrðu að hafa það í huga.
Sigurjón tók fram að Ríkisendurskoðun færi yfir ríkisreikninginn og sinnti þannig eftirliti með útgjöldum ríkisins. Hann sagði þó almenna reglu samkvæmt upplýsingalögum eiga að vera að hafa sem mest opið og sem minnst lokað.
Gagnsæi skapar traust
Sigurjón lagði áherslu á að opið og rökstutt ferli skapaði traust og samheldni í samfélaginu. Hann sagði sum mál vissulega ekki eiga að vera á allra vitorði en gagnsæi ætti að vera meginreglan.
Arnþrúður benti á að þegar upplýsingar væru faldar skapaði það ekki traust og ítrekað hefði verið sett trúnaðarskylda á þingmenn og væri covid samningurinn frægasta dæmið árið 2020.
Sigurjón tók undir mikilvægi þess að almenningur fengi sem skýrasta mynd af því hvernig fjármunum ríkisins væri ráðstafað en taldi jafnframt að í ákveðnum öryggismálum gætu verið málefnalegar ástæður fyrir trúnaði.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.