Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing í síðdegisútvarpinu, um fyrirkomulag Loftbrúar og niðurgreiðslur ríkisins á flugferðum innanlands. Guðmundur gagnrýndi að flugfélög hækkuðu fargjöld eftir því sem ríkisstyrkir jukust og dró í efa að niðurgreiðslurnar skiluðu sér til farþega með þeim hætti sem til væri ætlast. Arnþrúður lagði til að ríkið semdi þess í stað um kaup á ákveðnum fjölda flugmiða á föstu verði á tímamarka. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ríkisstyrkirnir skili sér í hærri fargjöldum
Guðmundur lýsti því hvernig niðurgreiðslur á innanlandsflugi gætu haft þveröfug áhrif við það sem stefnt væri að. Þegar ríkið tæki þátt í að greiða flugfargjöld gætu flugfélögin hækkað verðið og þannig tekið til sín hluta af ávinningnum. Hann gagnrýndi að ekki hefði verið fylgst nægilega vel með verðlagningu flugfélaganna eftir að Loftbrú var komið á. Nauðsynlegt væri að skoða hvernig fargjöld hefðu þróast samhliða ríkisstyrkjunum.
Guðmundur líkti þessu við niðurgreiðslur á mjólk. Ef ríkið greiddi 10 krónur með hverjum mjólkurlítra gæti framleiðandinn hækkað verðið sem því næmi og ávinningurinn þá ekki skilað sér til neytandans.
Hann gagnrýndi jafnframt að fjölmiðlar, sérstaklega Ríkisútvarpið, hefðu ekki rannsakað nægilega hvernig niðurgreiðslurnar nýttust og hvort flugfélögin hækkuðu verð í takt við aukna styrki.
Lagði til að ríkið semji um fast verð á flugmiðum
Arnþrúður lagði til að ríkið breytti alfarið um aðferð við niðurgreiðslur innanlandsflugs og nýtti sér ákveðna samningatækni sem stór kaupandi. Hún tók dæmi um að ríkið gæti óskað eftir tilboðum í ákveðinn fjölda flugfarseðla til landsbyggðarinnar. Flugfélögin myndu þá keppa um að bjóða ákveðið verð fyrir hverja ferð í stað þess að farþegar fengju styrk sem reiknaðist út frá breytilegu fargjaldi og háð tímasetningum.
Hún nefndi 20.000 krónur á hvern fluglegg sem dæmi um samningsverð og sagði slíkt fyrirkomulag geta tryggt að ferðin kostaði það sama hvort sem farseðill væri keyptur með löngum fyrirvara eða á síðustu stundu.
Með þessu fengi ríkið skýra mynd af útgjöldunum og flugfélögin þyrftu að standa við það verð sem samið hefði verið um.
Breytt fyrirkomulag Loftbrúar vekur óánægju
Guðmundur fjallaði um breytingar á Loftbrú þar sem styrkir væru ákveðnir sem föst krónutala fyrir hvern fluglegg í stað þess að miðast við hlutfall af verði flugmiðans. Hann nefndi að styrkurinn hefði verið hækkaður í 9.000 krónur á fluglegg og breytingarnar hefðu vakið mikla umræðu á landsbyggðinni.
Sjálfur hafði hann lengi verið efins um réttmæti þess að niðurgreiða ferðir einstaklinga með þessum hætti. Hann taldi eðlilegra að ríkið niðurgreiddi vörur sem nýttust öllum íbúum landsins fremur en að styrkja sérstaklega ferðalög ákveðinna hópa.
Hann nefndi Hveragerði sem dæmi um stað þar sem íbúar þyrftu sjálfir að greiða fyrir ferðir yfir Hellisheiði, jafnvel þegar veður og færð væru erfið.
Skortir eftirlit með því hvert fjármunirnir renna
Guðmundur sagði að meginspurningin væri hvort opinberir styrkir lækkuðu raunverulega ferðakostnað almennings eða hvort þeir gerðu flugfélögum kleift að halda uppi hærra verði. Án þess að fylgst væri með þróun fargjalda væri ekki hægt að sjá hvort niðurgreiðslurnar skiluðu þeim árangri sem stjórnvöld stefndu að.
Arnþrúður lagði áherslu á að stjórnvöld ættu að semja af festu við flugfélögin og nýta fjármuni ríkissjóðs með skýrari hætti. Með föstu samningsverði væri hægt að tryggja bæði fyrirsjáanleg útgjöld og ákveðið hámarksverð fyrir þær ferðir sem ríkið greiddi með.
Guðmundur tók undir mikilvægi þess að fylgja fjármununum eftir og kanna hvort núverandi fyrirkomulag þjónaði fyrst og fremst farþegum eða flugfélögunum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.