Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Ragnar Sigurð Kristjánsson, hagfræðing Viðskiptaráðs, í síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu, um stöðu raforkukerfisins og þær takmarkanir sem hamla flutningi raforku innanlands. Ragnar vísaði til upplýsinga Landsnets um að flutningstakmarkanir kostuðu þjóðarbúið á bilinu 11–15 milljarða króna árlega. Hann sagði mjög litla umfram afhendingargetu vera á 18 af 26 afhendingarstöðum raforku á Íslandi og nauðsynlegt væri að styrkja flutningskerfið samhliða aukinni raforkuframleiðslu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Flutningstakmarkanir valda milljarðakostnaði
Samkvæmt upplýsingum sem Ragnar rakti úr skýrslu Landsnets nema árleg áhrif flutningstakmarkana í raforkukerfinu 11–15 milljörðum króna. Hann sagði þessar tölur sýna hversu miklu máli skipti að fjárfesta í flutningsmannvirkjum og bæta möguleika kerfisins til að koma raforku til notenda.
Takmarkanirnar væru ekki aðeins tæknilegt vandamál heldur hefðu þær verulegar efnahagslegar afleiðingar. Þótt hægt væri að framleiða meiri raforku nýttist sú framleiðsla ekki að fullu ef flutningskerfið gæti ekki komið henni á þá staði þar sem eftirspurn væri fyrir hendi.
Ragnar sagði auknar fjárfestingar í kerfinu því geta verið mjög arðbærar til lengri tíma litið.
Lítil umframgeta á 18 af 26 afhendingarstöðum
Ragnar vísaði til þess að Landsnet hefði bent á mjög takmarkaða umfram afhendingargetu á 18 af 26 afhendingarstöðum raforku á landinu.
Þessi staða sýndi að flutningskerfið sjálft væri orðið flöskuháls í frekari orkuuppbyggingu. Nýjar virkjanir einar og sér myndu ekki leysa vandann ef ekki væri jafnframt hægt að flytja orkuna þangað sem hennar væri þörf.
Viðskiptaráð hvetur því Landsnet og stjórnvöld til að halda áfram uppbyggingu flutningskerfisins og tryggja aukna afhendingargetu. Það þyrfti að gerast samhliða áformum um frekari orkuöflun svo takmarkanir í kerfinu héldu ekki aftur af nýtingu raforkunnar.
Aukin raforkuframleiðsla kallar á öflugra kerfi
Í þættinum var einnig fjallað um nýja úttekt Viðskiptaráðs, „Kraftur í kortunum – leiðin að tvöföldun raforkuframleiðslu“, þar sem farið er yfir hindranir í vegi nýrra orkuframkvæmda.
Ragnar sagði raforkuframleiðslu á Íslandi hafa staðið nánast í stað frá árinu 2017. Jafnframt vísaði hann til grænbókar stjórnvalda þar sem fram kæmi að tvöfalda þyrfti framleiðsluna fyrir árið 2040 til að mæta fullum orkuskiptum og aukinni eftirspurn stórnotenda.
Hann lagði áherslu á að uppbygging nýrra virkjana og styrking flutningskerfisins yrðu að haldast í hendur. Ef einungis væri ráðist í aukna framleiðslu án þess að bæta flutningsgetuna gætu sömu takmarkanir áfram staðið í vegi fyrir því að orkan nýttist.
Neytendur gætu þurft að greiða meira
Arnþrúður spurði hvort fjárfestingar í flutningskerfinu myndu leiða til aukins kostnaðar fyrir raforkunotendur.
Ragnar tók fram að einhverjar hækkanir hefðu orðið á raforkuverði en lagði jafnframt áherslu á ávinninginn sem öflugra kerfi gæti skilað.
Með aukinni raforkuframleiðslu og betri flutningsgetu yrði meira framboð af raforku í kerfinu. Það gæti einnig skapað meiri samkeppni milli raforkusala.
Að hans mati sýndi kostnaðurinn vegna núverandi flutningstakmarkana að verulegur ávinningur gæti falist í frekari uppbyggingu. Mikilvægt væri að tryggja að raforkukerfið gæti annað aukinni framleiðslu og eftirspurn í stað þess að flutningsgetan stæði áfram í vegi fyrir nýtingu orkunnar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.