Kristján Örn Elíason ræddi við Helga Áss Grétarsson, stórmeistara í skák og borgarfulltrúa Miðflokksins, í þættinum Við skákborðið á Útvarpi Sögu, um hugarfar, persónulega ábyrgð og þau gildi sem Helgi telur mikilvægt að varðveita í íslensku samfélagi. Hann gagnrýndi það sem hann kallaði fórnarlambsmenningu og taldi of mikla áherslu lagða á að einstaklingar litu á sig sem fórnarlömb aðstæðna í stað þess að takast sjálfir á við mótlæti. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fórnarlambsmenning veikir ábyrgð einstaklinga
Helgi taldi að sú tilhneiging að kenna öðrum um eigin erfiðleika væri orðin of áberandi í samfélaginu. Hann gagnrýndi að fólk væri hvatt til að líta á sig sem fórnarlömb í stað þess að byggja upp sjálfstæði, útsjónarsemi og seiglu.
Hann sagði fyrri kynslóðir Íslendinga hafa þurft að takast á við erfiðar aðstæður með vinnusemi og dugnaði. Að hans mati væru þessi gildi smám saman að víkja fyrir viðhorfum þar sem ætlast væri til að aðrir leystu vandamálin.
Helgi taldi mikilvægt að stjórnmálamenn ýttu ekki undir slíkt hugarfar heldur hvettu einstaklinga til að taka ábyrgð á eigin lífi.
Gagnrýnir jafnréttisiðnaðinn og umfang hins opinbera
Helgi tengdi umræðuna við það sem hann kallaði jafnréttisiðnaðinn og taldi hafa þróast innan háskólasamfélagsins og opinbera kerfisins.
Hann gagnrýndi þá nálgun að skilgreina sífellt fleiri hópa sem minnihlutahópa og leggja áherslu á að jafna stöðu fólks með opinberum aðgerðum. Að hans mati væri mikilvægara að styrkja einstaklinga til að finna sína eigin leið.
Hann taldi jafnframt að í opinberum rekstri væru störf sem ekki væru nauðsynleg fyrir grunnþjónustu samfélagsins. Hann sagði nauðsynlegt að draga úr umfangi hins opinbera og forgangsraða þeim verkefnum sem mestu máli skiptu.
Amma hans mótaði lífsviðhorfin
Helgi rifjaði upp áhrif ömmu sinnar sem kenndi honum að tefla og var að hans sögn ákveðin og dugmikil viðskiptakona.
Hann sagði hana hafa kennt sér mikilvægi vinnusemi, sjálfstæðis og þess að gefast ekki upp þegar á móti blési. Þessi gildi hefðu fylgt honum alla tíð og haft áhrif á ákvörðun hans um að taka þátt í stjórnmálum.
Helgi taldi mikilvægt að einstaklingar hefðu skýr markmið og tilgang með því sem þeir gerðu. Lífið væri of stutt til að láta mótlæti ráða ferðinni.
Skákin kennir að takast á við mótlæti
Helgi sagði skákina reyna mikið á andlegt þrek og hæfileikann til að taka ábyrgð á eigin ákvörðunum. Skákmenn þyrftu að læra af mistökum sínum í stað þess að kenna andstæðingum eða ytri aðstæðum um ósigra.
Hann líkti þessu við áskoranir daglegs lífs þar sem mikilvægt væri að halda í eigin gildi og stefna áfram að settum markmiðum.
Helgi vísaði einnig til þess að atvinnumenn í öðrum hugaríþróttum, meðal annars snóker, gætu glímt við mikla andlega erfiðleika. Hann taldi því mikilvægt að hafa skýran tilgang, vinna úr mótlæti og varðveita ánægjuna af því sem fólk tæki sér fyrir hendur.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.