Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu í Fréttum vikunnar í dag, um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um viðræður við Evrópusambandið á ný. Þau sögðu forsendur þjóðaratkvæðagreiðslunnar brostnar þar sem spurningin vísaði til þess að taka upp viðræður við ESB „á ný“ á grundvelli aðildarumsóknarinnar frá 2009 en engir fyrirvarar um undanþágur og rauðar línur kæmu fram í umsókninni, eins og Alþingi hefði samþykkt árið 2009 eins og Jón Bjarnason fyrrverandi ráðherra hefði sagt frá í viðtali á Útvarpi Sögu í gær. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Engir fyrirvarar í umsókninni
Arnþrúður rifjaði upp viðtal sitt við Jón Bjarnason, fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra í gær þann 15. júlí, þar sem fjallað var um aðdraganda aðildarumsóknar Íslands að ESB árið 2009. Alþingi samþykkti 16. júlí það ár að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn og undirbúa aðildarviðræður.
Í þingsályktuninni kom fram að við undirbúning og skipulag viðræðnanna skyldi fylgja þeim sjónarmiðum sem meirihluti utanríkismálanefndar setti fram um varanlegar undanþágur og helstu skilyrði sem þyrfi að uppfylla vegna umsóknarinnar. Þessir fyrirvarar hafi ráðið úrslitum um samþykkt tillögunnar sem hlaut aðeins eins atkvæðis meirihluta á Alþingi.
Arnþrúður sagði umsóknina því ekki endurspegla þá pólitísku skilmála sem hefðu legið til grundvallar samþykki Alþingis. Hún benti einnig á að umsóknin hefði ekki verið birt í Stjórnartíðindum og sagði hana ekki hafa verið þýdda formlega á íslensku.
Spurt um að taka viðræður upp „á ný“
Fyrirhugað er að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram 29. ágúst. Arnþrúður vakti athygli á því að í spurningunni væri vísað til þess hvort taka ætti aðildarviðræður við ESB upp „á ný“.
Hún sagði orðalagið fela í sér að byggt yrði áfram á umsókninni sem send var árið 2009. Vandinn væri sá að umsóknin hefði ekki innihaldið fyrirvarana sem Alþingi hefði sett við heimild til ríkisstjórnarinnar. Að þeirra sögn væri því ekki hægt að líta svo á að framkvæmdin árið 2009 hefði verið í samræmi við vilja Alþingis og við þann vilja sem kom fram við afgreiðslu málsins.
Pétur sagði ekki nægja að vísa almennt til fyrri viðræðna án þess að skýra á hvaða umboði þær hefðu byggst og hvaða skilmálar giltu um framhaldið. Kjósendur þyrftu að vita hvort ætlunin væri að halda áfram á grundvelli umsóknarinnar frá 2009 eða hvort nýtt og skýrt umboð Alþingis yrði mótað.
Alþingi þarf að ákveða umboðið
Arnþrúður og Pétur bentu á að ekki væri fyrir hendi yfirlýstur meirihluti á Alþingi fyrir nýrri aðildarumsókn eða inngöngu Íslands í ESB. Þjóðaratkvæðagreiðslan væri ráðgefandi og gæti því ekki ein og sér komið í stað formlegrar ákvörðunar þingsins.
Þau sögðu að ef niðurstaðan yrði sú að halda bæri viðræðum áfram þyrfti engu að síður að liggja fyrir skýrt umboð frá Alþingi. Þar þyrfti að ákveða hvaða markmið og skilyrði ættu að gilda og hvernig farið yrði með þau atriði sem sett voru fram árið 2009 en komu ekki fram í umsókninni.
Alþingi þarf að koma saman núna
Þau sögðu að það þyrfti að kalla Alþingi saman þegar í stað að fá úr því skorið hvernig bæri að skilja spurningu sem lögð væri fram i væntanlegri þjóðaratkvæðgreiðslu, hvort það sé skýrt hjá utanríkisráðherra og forsætisráðherra að þeir sem kjósa Já séu þar með að samþykkja fyrri umsókn frá ríkisstjórn Jóhönnu og Steingríms. Arnþrúður og Pétur sögðu að ágreiningurinn snérist ekki aðeins um afstöðu með eða á móti aðild að ESB. Hann snerist einnig um málsmeðferð, umboð ríkisstjórnarinnar og hvort það yrði stuðst við umsókn frá 2009 sem var án fyrirvara. Kjósendur þyrftu skýrar upplýsingar um þann grundvöll sem fyrirhugað framhald viðræðna ætti að byggjast á.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.