Verulegur munur er á því hvernig íslensk og kínversk stjórnvöld greina frá fundi Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur utanríkisráðherra og Wangs Yi, utanríkisráðherra Kína, sem fram fór í Peking 29. október. Þorgerður Katrín segist hafa tekið sérstaklega upp innrásarstríð Rússlands í Úkraínu og hvatt kínversk stjórnvöld til að beita áhrifum sínum gagnvart Rússum. Kínverska utanríkisráðuneytið nefnir Úkraínu hins vegar hvergi í ítarlegri frásögn sinni af fundinum. Þar kemur aftur á móti fram að Þorgerður hafi lýst hugmyndum Xi Jinping um stjórnarhætti sem mjög hvetjandi og að Wang Yi hafi óskað eftir auknu samstarfi við Ísland um málefni norðurslóða.
Íslenska utanríkisráðuneytið greinir hvorki frá ummælum um stjórnarhætti Xi Jinping né sérstökum áhuga kínverskra stjórnvalda á auknu samstarfi um norðurslóðir. Þorgerður Katrín nefndi þessi atriði heldur ekki í viðtali við fréttastofu RÚV í kvöldfréttum útvarps í gær þar sem rætt var við Þorgerði. Þar lýsti hún hins vegar fundinum sem einstaklega góðum og sagði hann hafa farið fram úr væntingum.
Þorgerður segist hafa tekið Úkraínustríðið sérstaklega upp
Í tilkynningu íslenska utanríkisráðuneytisins kemur fram að alþjóðamál hafi verið rædd á fundinum, með sérstakri áherslu á stríðið í Úkraínu. Þar er haft eftir Þorgerði Katrínu að hún hafi hvatt kínversk stjórnvöld til að beita áhrifum sínum á rússneska ráðamenn.
„Ég tók til að mynda sérstaklega upp árásarstríð Rússa í Úkraínu og biðlaði til Kínverja að beita áhrifum sínum á rússneska ráðamenn eins og hægt er,“ segir Þorgerður í tilkynningu ráðuneytisins.
Í viðtali við RÚV ítrekaði hún að hafa lagt áherslu á stuðning Íslands við réttlátan og varanlegan frið í Úkraínu. Hún sagðist jafnframt hafa rætt mannréttindamál við kínverska utanríkisráðherrann.
Hvorugt þessara málefna er nefnt sérstaklega í opinberri frásögn kínverska utanríkisráðuneytisins. Þar segir aðeins að ráðherrarnir hafi skipst á skoðunum um alþjóðleg og svæðisbundin málefni sem bæði ríkin láta sig varða.
Þannig liggur fyrir frásögn Þorgerðar sjálfrar af því að Úkraínustríðið hafi verið tekið sérstaklega upp, en kínverska tilkynningin staðfestir ekki þann hluta viðræðnanna.
Samskipti Kína og Rússlands gera Úkraínuumræðuna viðkvæma
Umræða um Úkraínustríðið er sérstaklega viðkvæm í samskiptum við kínversk stjórnvöld vegna náinna pólitískra og efnahagslegra tengsla Kína og Rússlands.
Kína hefur viðhaldið umfangsmiklum samskiptum við Rússland þrátt fyrir stríðið og hefur ekki tekið undir allar þær aðgerðir sem vestræn ríki hafa beitt gegn Moskvu. Afstaða Kína til stríðsins hefur því verið mikilvægt ágreiningsefni í samskiptum þess við ríki sem styðja Úkraínu.
Þorgerður Katrín leggur í sinni frásögn sérstaka áherslu á að hafa hvatt Kínverja til að beita áhrifum sínum á rússnesk stjórnvöld. Kínverska utanríkisráðuneytið fjallar hins vegar ekki um slíka beiðni og greinir ekki frá því hvort Wang Yi hafi svarað henni eða hvaða afstöðu hann hafi tekið til málsins.
Kína vill aukið samstarf við Ísland um norðurslóðir
Í yfirlýsingu kínverska utanríkisráðuneytisins kemur fram að Wang Yi hafi lýst vilja Kína til að efla samstarf við Ísland á ýmsum sviðum, þar á meðal sérstaklega um málefni norðurslóða.
Hann nefndi einnig samstarf um hafið, jarðhita, græn orkuskipti, viðskipti, ferðaþjónustu og vísindarannsóknir.
Áhugi Kína á auknu samstarfi við Ísland um norðurslóðir hefur sérstaka þýðingu vegna landfræðilegrar stöðu Íslands og vaxandi alþjóðlegs mikilvægis norðurskautssvæðisins. Málefni norðurslóða tengjast meðal annars siglingaleiðum, náttúruauðlindum, vísindarannsóknum og öryggishagsmunum ríkja.
Þrátt fyrir þetta er aukið samstarf um norðurslóðir hvergi nefnt í frétt íslenska utanríkisráðuneytisins af fundinum. Þorgerður Katrín fjallaði heldur ekki sérstaklega um áhuga Kína á norðurslóðasamstarfi í viðtali sínu við RÚV.
Í kínversku tilkynningunni kemur jafnframt fram að Þorgerður hafi lýst vilja Íslands til að efla samstarf við Kína um málefni norðurslóða. Það atriði er heldur ekki nefnt í íslensku frásögninni.
Ísland lýsti skilningi á afstöðu Kína til fullveldis
Kínverska utanríkisráðuneytið hefur einnig eftir Þorgerði Katrínu að Ísland skilji og virði afstöðu Kína til verndar fullveldi sínu og landfræðilegri heild.
Jafnframt hafi hún ítrekað að Ísland muni áfram fylgja stefnunni um eitt Kína.
Þessi ummæli koma ekki fram í tilkynningu íslenska utanríkisráðuneytisins og voru ekki nefnd í viðtali Þorgerðar við RÚV.
Afstaða til fullveldis og landfræðilegrar heildar Kína hefur sérstaka þýðingu vegna Taívans, sem kínversk stjórnvöld líta á sem hluta af yfirráðasvæði sínu.
Þorgerður lýsti fundinum sem betri en vonir stóðu til
Í viðtali við RÚV lýsti Þorgerður Katrín fundinum með Wang Yi sem einstaklega góðum. Hún sagði viðræðurnar hafa verið hreinskilnar og að fundurinn hefði farið fram úr væntingum.
Hún lagði mesta áherslu á möguleika á auknum viðskiptum, samstarfi á sviði jarðhita, menningar og lista og nýtt beint flug milli Íslands og Kína.
Íslenska utanríkisráðuneytið lagði sömuleiðis áherslu á viðskipti, sjávarútveg og orkusamstarf. Þar kom meðal annars fram að útflutningur íslenskra vara til Kína hefði numið rúmlega 23 milljörðum króna árið 2025 og innflutningur frá Kína rúmlega 166 milljörðum króna.
Frásagnir ráðuneytanna eru því að verulegu leyti samhljóða þegar kemur að viðskiptum og efnahagslegu samstarfi ríkjanna, en áherslurnar eru mjög ólíkar þegar kemur að alþjóðamálum, kínverskum stjórnarháttum og norðurslóðum.