Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu við Björn Þorra Viktorsson, hæstaréttarlögmann, í Fréttum vikunnar, um fullveldi Íslands og framsal ríkisvalds. Björn Þorri segir fullvalda ríki þurfa að ráða eigin landamærum, löggjafarvaldi, dómsvaldi og framkvæmdarvaldi. Um leið og ríki afsali sér einhverjum þessara þátta skerðist fullveldið. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fullveldið byggist á raunverulegu ríkisvaldi
Arnþrúður spurði Björn Þorra hvað fælist í fullveldi og rifjaði upp Bandero-málið þar sem reynt hefði á fullveldisrétt Íslands innan 12 mílna landhelginnar.
Björn Þorri sagði fullveldi hafa þvælst fyrir mörgum í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Í einfaldri mynd væri fullvalda ríki, ríki sem réði eigin landamærum og landsvæðinu innan þeirra. Til að teljast frjálst og fullvalda þyrfti ríkið jafnframt að ráða löggjafarvaldinu, dómsvaldinu og framkvæmdarvaldinu. Um leið og ríki afsalaði sér einhverjum af þessum þáttum væri fullveldið skert.
ESB-ríkin ekki fullvalda í þessum skilningi
Björn Þorri sagði marga stuðningsmenn ESB-aðildar hafa spurt hvort hann héldi því raunverulega fram að Danir, Hollendingar og Frakkar væru ekki fullvalda ríki.
Svar hans væri já. Þau væru ekki fullvalda í þeim skilningi sem hann legði í hugtakið þar sem þau hefðu framselt verulegan hluta ríkisvaldsins til Evrópusambandsins og stofnana þess. Þar með væri bæði fullveldið og lýðræðið skert. Ríkin réðu ekki lengur öllum þeim lögum sem giltu á yfirráðasvæði þeirra og hefðu ekki endanlegt dóms- og framkvæmdarvald á öllum sviðum.
Landamærin hluti af fullveldinu
Björn Þorri tók Schengen-samstarfið sem dæmi og sagði ríki þar hafa skuldbundið sig þannig að þau hefðu ekki lengur fulla stjórn á eigin landamærum. Hann sagði þessa þróun hafa gerst hægt og rólega en stefnu núverandi stjórnenda Evrópusambandsins verða æ skýrari. Að hans mati stefndi sambandið í átt að einhvers konar sambandsríki.
Þegar ríki gæfi stöðugt eftir af landamæravörslu, löggjafarvaldi, dómsvaldi og framkvæmdarvaldi kæmi að því að það væri ekki lengur frjálst og fullvalda.
Aðild að NATO og ESB ekki sambærileg
Pétur benti á að sumir héldu því fram að Ísland hefði þegar gefið eftir vald með þátttöku í alþjóðlegu samstarfi og því væri sjálfsagt að ganga lengra.
Björn Þorri sagði að í umræðunni hefði meðal annars verið vísað til aðildar Íslands að Sameinuðu þjóðunum og NATO. Það væri hins vegar ekki sambærilegt við aðild að Evrópusambandinu. Þar væri um allt annan skala að ræða.
Pétur vísaði einnig til þess að stefna í málefnum hælisleitenda væri í auknum mæli færð undir sameiginlega stjórn Evrópusambandsins og nefndi þrýsting á Ungverjaland og Pólland. Hann spurði hvort slík ríki gætu í reynd talist óskert fullvalda ríki.
Björn Þorri svaraði því neitandi.
Fullveldið ekki breytilegt eftir tíðaranda – Undraðist málflutning Guðna Th. Jóhannessonar
Arnþrúður vakti síðan máls á þeirri umræðu að fullveldi væri dýnamískt og breytilegt hugtak sem mætti túlka eftir tíðaranda.
Björn Þorri sagðist hafa heyrt slíkan málflutning Guðna Th. Jóhannessonar, fyrrverandi forseta og undrast hann. Með því væri hugtakið að hans mati þynnt út eftir því sem hentaði hverju sinni. Grundvallaratriðið breyttist þó ekki. Um leið og ríkisvald væri framselt skertist frelsi og fullveldi og ákvörðunarvald yfir landinu, færðist að einhverju leyti í hendur erlends valds.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.