Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu við Björn Þorra Viktorsson, hæstaréttarlögmann, í Fréttum vikunnar um stöðu Grænlands og aukinn áhuga Evrópusambandsins á norðurslóðum. Björn Þorri segir ESB augljóslega vera að reyna að treysta tengsl sín og stöðu á svæðinu. Ekki hafi tekist að draga Ísland inn og því sé haldið áfram með Grænland næst með einhverjum hætti. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
ESB styrkir stöðu sína á norðurslóðum
Arnþrúður vakti athygli á að Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, færi til Grænlands nú um helgina, ásamt Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur. Hún sagði forsætisráðherra Grænlands boðið að undirrita samning um samstarf í öryggis- og varnarmálum og spurði Björn Þorra hvað hann teldi um þá þróun.
Björn Þorri tók fram að hann hefði aðeins kynnt sér málið með öðru auganu en sagði þróunina mjög athyglisverða. Evrópusambandið væri augljóslega að reyna að treysta tengsl sín og stöðu á norðurslóðum.
„Ekki tókst að draga Ísland inn og þá er haldið áfram; Grænland er næst með einhverjum hætti,“ sagði Björn Þorri.
Grænlendingum boðið mikið fé
Arnþrúður sagði Grænlendinga sjálfa hafa greint frá því að þeim væri boðið mikið fé fyrir að tengjast Evrópusambandinu á ný. Hún benti á að á sama tíma hefði Donald Trump Bandaríkjaforseti sætt gagnrýni fyrir áhuga sinn á að kaupa Grænland og spurði hvað Evrópusambandið sjálft væri þá að gera.
Arnþrúður setti fram þá spurningu hvor verið gæti að Trump hefði vitað nákvæmlega hvað væri í undirbúningi.
Björn Þorri sagði stórveldapólitík allt annars eðlis en hefðbundna flokkapólitík innan einstakra ríkja. Róstur síðustu missera og ára hefðu orðið til þess að ríki og ríkjasambönd reyndu stöðugt að treysta sig í sessi. Allir vildu sýna öðrum hversu mikilvægir, traustir og sterkir þeir væru og hann taldi þessa þróun hluta af því.
Sjálfstæði Grænlands takmarkað í framkvæmd
Fyrr í umræðunni hafði Björn Þorri sagt Grænlendinga að sumu leyti vera í svipaðri stöðu og Íslendingar eftir 1918. Sjálfstæði þeirra væri þó takmarkað í framkvæmd. Hann nefndi þar sérstaklega sterka stöðu Royal Greenland gagnvart flutningum og útflutningi frá Grænlandi. Fiskafurðir færu í gegnum það kerfi og innflutningur sömuleiðis. Allt í gegnum Danmörku.
Björn Þorri rifjaði upp að Danir væru fyrrverandi nýlenduveldi og Íslendingar þekktu þá sögu. Ísland hefði fengið fullveldi 1918 og stofnað lýðveldi 1944.
Nú gæti mögulega verið að opnast tækifæri fyrir Grænlendinga til að fara svipaða leið. Danir brygðust hart við og Evrópusambandið styddi þá.
Stuðningur við Grænlendinga og Dani fer ekki saman
Björn Þorri benti á að forsætisráðherra og utanríkisráðherra Íslands, segðust annars vegar standa með Grænlendingum gagnvart Trump en hins vegar standa með Dönum.
Björn Þorri sagði það ekki alveg fara saman í sínum huga. Íslenskir ráðamenn hefðu talað um nauðsyn þess að halla sér að Evrópusambandinu vegna Grænlandsmálsins. Að hans mati þyrfti þá að skoða stöðu Grænlands í alvöru en ekki líta á heiminn sem svartan og hvítan.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.