Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu við Björn Þorra Viktorsson, hæstaréttarlögmann, í þættinum Fréttir vikunnar um vexti, verðbólgu og þá umræðu að innganga Íslands í Evrópusambandið og upptaka evru myndi bæta stöðu íslenskra heimila. Þar kom fram gagnrýni á hvernig evran og lágir vextir innan Evrópusambandsins væru kynnt sem einföld lausn á íslenskum efnahagsvanda. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Lágir vextir fela veik hagkerfi Evrópu
Björn Þorri sagði lága vexti í Evrópu ekki endilega merki um sterkan efnahag, heldur viðbrögð við hægum hagvexti og veikri stöðu margra hagkerfa innan Evrópusambandsins. Regluverk, orkuskortur og stöðnun í iðnaði hefðu sett mark sitt á mörg stærstu ríki sambandsins undanfarin ár.
Pétur benti á að hér á landi væri evran oft kynnt eins og hún myndi sjálfkrafa lækka vexti og bæta kjör heimilanna. Sú umræða horfði fram hjá stöðu margra Evrópuríkja þar sem verðbólga, skuldir og efnahagsvandi væru áfram miklir þrátt fyrir sameiginlega mynt.
Bent var á að íslenska krónan gefi Íslandi möguleika á að bregðast við efnahagsáföllum með öðrum hætti en ríki sem hafa tekið upp evru. Björn Þorri sagði gjaldmiðilinn gegna mikilvægu hlutverki þegar áföll dynja yfir hagkerfið og sá möguleiki hyrfi með upptöku evru.
Seðlabankinn hækkar vexti og kemur landmönnum í efnahagsþrengingar fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna
Arnþrúður sagði að stór hluti verðbólgunnar á Íslandi hefði átt upptök sín erlendis, meðal annars vegna hækkandi orkuverðs og alþjóðlegra efnahagsáhrifa en samt hefði íslenskur almenningur þurft að bera kostnaðinn af háum vöxtum hér á landi. Seðlabankinn hefði ekki lagaskyldu til að hækka stýrivexti þótt það væri heimilt. Nú væru verðhækkanir erlendis og þá hefði Seðlabankinn hækkað stýrivexti en réttara hefði verið að bregðast við með slíkri aðgerð ef eyðslan hefði verið á meðal almennings hér innanlands. Vaxtahækkun Seðlabankans núna væri vel til þess fallin að koma almenningi og fyrirtækjum í veruleg efnahagsleg vandræði fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna í lok ágúst.
Íslendingar búa við sterkari lífskjör
Björn Þorri vakti athygli á að laun og kaupmáttur á Íslandi væru víða mun hærri en í ríkjum Suður-Evrópu þrátt fyrir lægra verðlag þar. Margir Íslendingar upplifi Spán og Ítalíu sem ódýr lönd vegna þess að íslenskar tekjur séu háar miðað við laun almennings þar í landi.
Stór hluti almennings í þessum ríkjum byggi við mun lægri tekjur og lakari afkomu en þekkist á Íslandi. Eignarhald á húsnæði væri einnig hærra hér á landi en víða innan Evrópusambandsins.
Í umræðunni komu fram ýmsar spurningar sem vöknuðu um hvert Evrópusambandið stefndi bæði efnahagslega og pólitískt á næstu árum og hvaða áhrif aukin samþætting ríkja Evrópu gæti haft á Ísland.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.