Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðbjörn Guðbjörnsson, stjórnsýslufræðing, fyrrverandi yfirtollvörð og formann Tollvarðafélagsins í Fréttum vikunnar um varnarmál Evrópu og stöðu Íslands. Arnþrúður varaði við mikilli hernaðaruppbyggingu innan ESB og undirbúningi fyrir stórfelld átök árið 2030 en Guðbjörn sagði Evrópuríki hafa vanrækt varnir sínar árum saman. Stríðið í Úkraínu og ógnin frá Rússlandi sýndu að Evrópa yrði að geta tekið meiri ábyrgð á eigin vörnum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Evrópa treysti of lengi á Bandaríkin
Kröfur um aukin framlög Evrópuríkja til varnarmála væru ekki nýjar af nálinni. Bandarísk stjórnvöld hefðu um langt árabil þrýst á bandamenn sína um að axla stærri hluta kostnaðarins og Guðbjörn sagði Donald Trump aðeins hafa gengið harðar fram í þeim efnum en Bandaríkjamenn hefðu borið lang mesta kostnaðinn við hernaðarútgjöld í Evrópu.
Staða evrópskra herja sýndi afleiðingarnar. Bretar ættu erfitt með að koma herskipum til verkefna með skömmum fyrirvara og geta Þýskalands til að verjast langvarandi árás væri lítil. Pólland skæri sig úr með mun meiri áherslu á hernaðarlega getu.
Arnþrúður varar þróuninni
Arnþrúður lagði aðra merkingu í þá uppbyggingu sem nú stendur yfir. ESB væri að leggja í umfangsmikla hervæðingu og búa sig undir möguleg stórfelld hernaðarátök eins og fram kæmi í Hvítbók ESB sem samþykkt hafi verið á árinu 2025. Spurningin væri hvort þróunin væri komin langt út fyrir það að styrkja einfaldlega varnir Evrópu.
Þessu var Guðbjörn ósammála. Innrás Rússa í Úkraínu hefði sýnt að hættan væri raunveruleg og Vesturlönd hefðu allt of lengi vanmetið hana. Hann hafði sjálfur um árabil varað við Rússlandi og sagði ekki lengur hægt að loka augunum fyrir þeirri ógn sem kæmi úr austri.
Varnarsamningurinn útilokar ekki samstarf í Evrópu
Þegar staða Íslands bar á góma sagði Guðbjörn tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin ekki útiloka nánara varnarsamstarf í Evrópu. Fleiri NATO-ríki væru með sambærilega samninga við Bandaríkin og slíkt fyrirkomulag gæti farið saman við annað samstarf. Arnþrúður lagði meiri áherslu á þá grundvallarspurningu hvert Evrópa væri að stefna með aukinni hervæðingu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.