Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu við Björn Þorra Viktorsson, hæstaréttarlögmann, í Fréttum vikunnar um bókun 35 við EES-samninginn og fyrirhugaðar breytingar á innleiðingu hennar. Björn Þorri segir núverandi fyrirkomulag hafa byggst á meðvitaðri lögfræðilegri útfærslu, vegna íslensku stjórnarskrárinnar, sem Evrópusambandið samþykkti við gerð EES-samningsins. Hann segir það ganga gegn skilaboðum þjóðarinnar eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna að fyrsta útspil stjórnvalda sé að ganga lengra í átt að kröfum ESB. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Bókun 35 þegar hluti af EES-samningnum
Arnþrúður vakti máls á bókun 35 og fyrirhugaðri innleiðingu hennar með nýjum hætti. Björn Þorri sagði mikilvægt að hafa í huga að bókunin væri ekki eitthvað nýtt sem nú væri verið að bæta við EES-samninginn.
Hún hefði verið hluti samningsins frá upphafi. Við gerð hans hefði hins vegar þurft að finna leið til að samræma skuldbindingarnar íslensku stjórnarskránni.
Björn Þorri sagði íslensku útfærsluna hafa verið niðurstöðu ígrundaðrar lögfræðivinnu. Menn hefðu verið meðvitaðir um stjórnarskrárleg mörk þess hversu langt mætti ganga og fundið lausn sem samræmdist þeim. Evrópusambandið hefði samþykkt þá útfærslu. Arnþrúður sagði að það hefði verið ákveðið að Íslendingar settu lög um evrópska efnahagssvæðið sem tóku gildi á árinu 1993 og þar kæmi fram að við úrslausn dómsmála bæri að taka mið af Evrópurétti. Þetta væri gjarnan nefnt sem forgangsreglan í íslenskum rétti.
Fyrirkomulagið staðið í 33 ár
Björn Þorri benti á að EES-samningurinn hefði síðan verið framkvæmdur á þessum grundvelli í 33 ár.
Hann spurði hvers vegna Evrópusambandið vildi nú ekki lengur virða það fyrirkomulag sem samið hefði verið um og sambandið sjálft samþykkt.
Að hans mati væri því ekki um að ræða að Ísland hefði allt í einu ákveðið að standa ekki við skuldbindingar sínar. Fyrir lægi ákveðin lögfræðileg útfærsla sem hefði verið hluti af framkvæmd EES-samningsins frá upphafi.
Þjóðin sendi ríkisstjórninni skýr skilaboð
Pétur spurði Björn Þorra hvort niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar hefði ekki verið skýr skilaboð til ríkisstjórnarinnar um afstöðu þjóðarinnar.
Björn Þorri tók undir það. Hann rifjaði upp að ráðamenn hefðu lýst þjóðaratkvæðagreiðslunni sem lýðræðisveislu og lagt áherslu á að niðurstaða hennar yrði virt.
Hann sagði því sérstakt að fyrsta útspil stjórnvalda í kjölfarið skyldi ganga í þveröfuga átt með því að færa Ísland nær kröfum Evrópusambandsins varðandi bókun 35.
Grundvallarspurning um fullveldið
Umræðan leiddi jafnframt að þeirri grundvallarspurningu hversu langt stjórnvöld geti gengið í að færa vald frá íslenska ríkinu með hliðsjón af ákvæðum stjórnarskrárinnar.
Björn Þorri sagði stjórnarskrána setja mörk við slíku framsali og að ekki mætti líta á fullveldið sem eitthvað sem hægt væri að færa frá landinu í smáum skrefum án þess að það hefði raunverulega þýðingu.
Hann sagði mikilvægt að tala skýrt um þessi grundvallaratriði. Þegar stöðugt væri gefið eftir vaknaði að lokum spurningin um hvenær ríki væri ekki lengur frjálst og fullvalda.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.