Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu við Arnar Þór Jónsson, lögmann og fyrrverandi héraðsdómara í Fréttum vikunnar i dag, um Schengen, landamæraeftirlit og vaxandi skipulagða glæpastarfsemi. Pétur sagði Ísland þurfa að ganga úr Schengen til að ná aftur stjórn á landamærunum og Arnar tók undir það og bætti við. „Við áttum aldrei að ganga inn í Schengen,“. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Alvarlegri glæpir kalla á viðbrögð
Pétur tengdi umræðuna við fjölgun alvarlegra glæpa og sagði vandann eiga rætur að rekja til þess að fólk sem íslensk stjórnvöld þekktu lítið til hefði komið inn um opin landamæri. Hann sagði svipaða þróun eiga sér stað víða í Evrópu.
Arnar tók undir að stjórnmálamenn hefðu sýnt mikið ábyrgðarleysi í málefnum sem tengdust stjórnlausum fólksinnflutningi, bæði á Íslandi og í öðrum löndum. Hann sagði því skiljanlegt að kjósendur misstu traust á stjórnmálamönnum og leituðu til nýrra flokka sem lofuðu að taka á öryggis- og innflytjendamálum.
Ísland átti aldrei að ganga í Schengen
Pétur sagði nauðsynlegt að Ísland gengi úr Schengen til að ná aftur stjórn á landamærunum.
Arnar tók afdráttarlaust undir það og sagði að Ísland hefði aldrei átt að ganga inn í Schengen.
Stjórnvöld hefðu með þátttöku í Schengen takmarkað möguleika sína til að hafa nægilega stjórn á því hverjir kæmu til landsins og hvernig brugðist væri við þegar skipulögð glæpastarfsemi næði fótfestu.
Mohamed Kourani fluttur úr landi
Arnþrúður tók í framhaldinu upp mál Mohamed Jóhannessonar, sem áður hét Mohamed Kourani. Hann hafði lokið afplánun, verið fluttur til Sýrlands og sætti 30 ára endurkomubanni á Schengen-svæðið.
Hún rifjaði upp alvarleg ofbeldisbrot hans hér á landi, þar á meðal árás þar sem maður var stunginn í andlitið með skærum og ráðist að öðrum manni sem reyndi að koma honum til aðstoðar. Einnig kom fram að hann hefði hótað vararíkissaksóknara um langt skeið og það hefði þurft 4 fangaverðir til að gæta hans allan sólarhringinn.
Arnar sagði skilaboðin frá Íslandi í slíkum málum þurfa að vera miklu skýrari þegar einstaklingar fremdu alvarleg ofbeldisbrot.
Viðurlög við glæpum of væg á Íslandi
Arnar sagði ekki ganga að fólk gæti komið til Íslands, brotið lög, beitt ofbeldi og verið síðan sent úr landi eftir tiltölulega skamman tíma. Hann vísaði einnig til glæpamanns sem framdi manndráp í Rauðagerði og sagði slíkar niðurstöður senda röng skilaboð ef glæpamenn teldu að þeir gætu komið hingað, rænt, ruplað, stolið og beitt ofbeldi en mætt vægum viðurlögum.
Réttarkerfið væri að hans mati of veik gagnvart slíkum brotum og þar þyrfti að gera bragarbót.
Hann sagði íslenska réttarkerfið áður hafa brugðist við breyttum aðstæðum, meðal annars þegar farið var að taka harðar á innflutningi fíkniefna. Nú þyrfti sambærilega umræðu um viðbrögð við ofbeldismönnum.
Vissi af glæpahópunum fyrir 20 árum
Arnar sagði skipulagða glæpahópa ekki hafa skotið rótum hér án viðvörunar.
Hann sagðist sem starfsmaður réttarkerfisins hafa vitað fyrir um 20 árum að slíkir hópar væru að festa sig í sessi á Íslandi. Upplýsingar og viðvaranir hefðu borist frá norskum og öðrum norrænum lögregluyfirvöldum. Um hefði verið að ræða þekkta afbrotamenn og vitað hvað þeir væru að fást við.
Löggæslan þarf að eflast en hafa skýr mörk
Staðan væri nú orðin þannig að stjórnvöld yrðu að bregðast við og líklega þyrfti að efla löggæsluna. Arnar setti þó skýran fyrirvara við auknar valdheimildir lögreglu. Löggæslan mætti ekki verða „bremsulaus“ heldur yrði að setja henni skýr mörk.
Annars skapaðist hætta á alræði, valdboði og valdbeitingu sem næði langt út fyrir baráttuna gegn skipulagðri glæpastarfsemi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.