Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu við Ingvar Smára Birgisson lögmann, hjá Firma lögmönnum og stjórnarmann RÚV í þættinum Fréttir vikunnar, um umfjöllun RÚV um Evrópusambandið, lagaskyldu stofnunarinnar til hlutleysis, stöðu hennar á auglýsingamarkaði og framtíð í ljósi mögulegrar ESB-aðildar. Þá var rætt um styrki sem RÚV hefði fangið frá Evrópusambandinu sem skapaði tortryggni um heiðarlegan fréttaflutning. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Lögbundið hlutleysi RÚV og aukið aðhald í fréttaflutningi og dagskrárgerð
Ingvar lagði áherslu á að RÚV starfi samkvæmt sérstökum lögum um ríkisútvarpið, sem kveða á um skýra skyldu til hlutleysis í fréttaflutningi og dagskrárgerð. Hann sagði að í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um Evrópumál verði þessi skylda sérstaklega mikilvæg, þar sem um mjög afdrifaríkt mál er að ræða. Hann sagði að nauðsynlegt væri að tryggja jafnvægi í umfjöllun, bæði í vali viðmælenda og framsetningu mála og það gerist ekki af sjálfu sér, heldur krefjist virks aðhalds innan stofnunarinnar. Hann kvaðst ætla að beita sér innan stjórnar RÚV til að fylgja því eftir að þessi sjónarmið verði virt.
Almenningur getur leitað til útvarpsstjóra og stjórnar
Í þættinum var rætt um hver væri réttur landsmanna, ef þeir telja að fréttaflutningur RÚV sé hlutdrægur, ósanngjarn eða beinlínis rangur? Ingvar sagði að almenningur geti sent erindi til útvarpsstjóra eða beint til stjórnar RÚV ef grunur leikur á brotum gegn reglum um fréttaflutning. Hann sagði einnig að opin umræða skipti miklu máli og gagnrýni frá almenningi væri mikilvægur þáttur í aðhaldi með starfsemi stofnunarinnar.
Forgjöf RÚV á auglýsingamarkaði
Ingvar fjallaði um stöðu RÚV á fjölmiðlamarkaði og sagði að stofnunin nyti forskots þar sem hún hefði bæði tekjur af auglýsingum og fjárveitingar úr ríkissjóði. Þetta fyrirkomulag hefði bein áhrif á rekstrarskilyrði annarra fjölmiðla. Hann sagði að á sama tíma og fleiri fjölmiðlar fengju ríkisstuðning væri hætta á að fjárhagslegt sjálfstæði þeirra veikist. Að hans mati væri betri leið að styrkja rekstrarumhverfi fjölmiðla með skattalegum úrræðum frekar en beinum framlögum.
Styrkir frá Evrópusambandinu vekja spurningar um trúverðugleika
Rætt var sérstaklega um að RÚV hefði fengið fjármuni úr sjóðum Evrópusambandsins, þrátt fyrir að vera með nefskatt og á auglýsingamarkaði. Lítið hefði farið fyrir umræðu um þá styrki og greinilega verið að þagga það niður. Ingvar sagði að sú staða væri sérstaklega viðkvæm þegar um væri að ræða opinberan fjölmiðil sem bæri lögbundna skyldu til hlutleysis og fjallaði jafnframt um Evrópusambandið sem pólitískt álitaefni hér á landi.
RÚV þarf að vera hafið yfir allan vafa
Hann sagði að það eitt að RÚV tæki við slíkum styrkjum drægi úr trúverðugleika stofnunarinnar þegar kæmi að umfjöllun um málefni sem tengdust Evrópusambandinu. Það nægði ekki að halda því fram að umfjöllunin væri fagleg ef sjálft fyrirkomulagið vekti réttmætar spurningar um óhlutdrægni. Ingvar sagði að í slíkum tilvikum yrði ríkisfjölmiðill ekki aðeins að vera hlutlaus heldur einnig hafinn yfir allan vafa um það, hvernig hann fjármagnaði verkefni sín og hvaðan peningarnir kæmu.
RÚV heldur stöðu sinni þrátt fyrir mögulega ESB-aðild
Í umræðunni kom fram að aðild Íslands að Evrópusambandinu myndi ekki sjálfkrafa breyta rekstrarfyrirkomulagi RÚV. Ingvar sagði að breytingar á starfsemi stofnunarinnar væru í höndum íslenskra stjórnvalda og byggðust á innlendum lögum. Hann lagði áherslu á, að ef vilji væri til að breyta stöðu RÚV, til dæmis á auglýsingamarkaði, yrði það gert með lagabreytingum hér á landi en ekki vegna ytri kvaða.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.