Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu við Helga Magnús Gunnarsson, fyrrverandi vararíkissaksóknara og Sigurjón Þórðarson, þingmann Flokks fólksins og formann fjárlaganefndar í þættinum Fréttir vikunnar um þróun varnarmála í Evrópu, stöðu Íslands gagnvart NATO og Evrópusambandinu og möguleg áhrif aukinnar hernaðaruppbyggingar á Ísland. Þar komu fram efasemdir um aukin útgjöld til varnarmála og gagnrýni á að umræðan hefði ekki verið tekin nægilega opinskátt hér á landi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Varað við auknum hernaðarútgjöldum í Evrópu
Í umræðunni var vísað til nýrrar stefnumörkunar innan Evrópusambandsins þar sem aukin áhersla hefði verið lögð á sameiginleg varnarmál og uppbyggingu hernaðargetu Evrópuríkja. Þáttastjórnendur nefndu að rætt væri um að Evrópa yrði sjálfstæðari á varnarsviðinu og að þróunin gæti leitt til aukinnar samhæfingar innan ESB á kostnað NATO.
Arnþrúður spurði Sigurjón um möguleg útgjöld Íslands til hernaðarmála og hvort Evrópusambandið gæti síðar farið fram á aukið framlag Íslands til sameiginlegra varnarmála. Sigurjón sagði að varnarmál væru ekki meðal hans helstu áherslumála í stjórnmálum og sagðist almennt ekki fylgjandi því að verja miklum fjármunum í hernaðaruppbyggingu. Hann sagði þó að Ísland væri þegar þátttakandi í ýmsum verkefnum tengdum varnarsamstarfi og nefndi uppbyggingu á varnarsvæðinu í Helguvík í því samhengi.
Ræddu fjárhagsleg áhrif varnarsamstarfs – Ísland gæti dregist inn í hernaðaruppbyggingu
Helgi Magnús sagðist hafa áhyggjur af því að Ísland gæti smám saman dregist dýpra inn í hernaðaruppbyggingu Evrópu án þess að almenn og opin umræða færi fram um afleiðingarnar.
Sigurjón sagði að ef litið væri eingöngu til fjárhagslegra áhrifa mætti færa rök fyrir því að Ísland hefði jafnvel fengið meiri fjármuni inn í samfélagið vegna varnarsamstarfs en það hefði sjálft lagt út. Hann ítrekaði jafnframt að það væru ekki hans megináherslur í pólitík. Þá var einnig rætt um stuðning Íslands við Úkraínu og útgjöld ríkisins vegna alþjóðlegra skuldbindinga. Sigurjón sagðist ekki telja rétt að stórauka útgjöld til varnarmála þótt umræðan í Evrópu væri farin að þróast í þá átt.
Áhrif Evrópusambandsins á fullveldið
Helgi Magnús sagði að hann hefði áhyggjur af því að umræðan um Evrópusambandið væri oft sett fram án þess að rætt væri nægilega um áhrif þess á fullveldi og stefnumótun Íslands í varnarmálum og orkumálum. Í því samhengi var einnig rætt um að aðildarviðræður við Evrópusambandið gætu tekið 2 til 3 ár og kostað 2 til 3 milljarða króna án þess að tryggt væri að niðurstaða næðist. Þá kom fram að öll 27 ríki sambandsins þyrftu að samþykkja hugsanlegan aðildarsamning Íslands. Mikilvægt væri að stjórnvöld útskýrðu skýrt hvaða markmið Ísland hygðist ná fram með viðræðum við Evrópusambandið og hvaða skuldbindingar gætu fylgt aukinni þátttöku í samstarfi sambandsins, þar á meðal á sviði varnarmála.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.